ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Yevrosiyo tabiat zonalari

Darslar 53–54 · 2 ta dars · A. Soatov, A. Abdulqosimov, M. Mirakmalov. Geografiya (Materiklar va okeanlar tabiiy geografiyasi), 6-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
54

Issiq iqlim mintaqalaridagi tabiat zonalari

Darslik: 56- §, 128–130-betlar
MaqsadYevrosiyoning issiq mintaqalaridagi tabiat zonalarini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
qattiq bargli o‘rmonlar · hard-leaved evergreen forestssavanna · savannamangra · mangroveRub al-Xali · Rub’ al Khali
Tushuntirish

Subtropik mintaqada uchta asosiy zona bor: O‘rta dengiz sohilidagi qattiq bargli doimiy yashil o‘rmonlar va butazorlar (tosh eman, zaytun, mirta; anjir, anor, uzum, sitrus yetishtiriladi); sharqda sernam musson o‘rmonlari (kameliya, kamforali dafna; panda, qoplon, gibbon); ichkarida esa subtropik chalacho‘l va cho‘llar, ular O‘zbekiston cho‘llariga o‘xshash: saksovul, shuvoq, yantoq, jayron, tulki, cho‘l burguti. Tropik mintaqada cho‘llar va savannalar bor: iyul harorati +30 °C dan yuqori, yog‘in juda kam; Arabiston yarimoroliga kiruvchi Rub al-Xali dunyodagi eng katta qumli cho‘llardan biri. Tropik savannalarda baland o‘tlar, akatsiya, palma, sal daraxti o‘sadi. Subekvatorial mintaqada savannalar va fasliy nam o‘rmonlar bor: Hindiston va Hindixitoyda palma, bambuk, akatsiya, Gang deltasida mangra o‘rmonlari; fil, yo‘lbars, qoplon, maymun, timsoh yashaydi. Ekvatorial mintaqada bitta zona — ekvatorial nam o‘rmonlar: Malakka yarimoroli va Katta Zond orollarida, yil bo‘yi nam va issiq; juda ko‘p turdagi o‘simlik, orangutan, karkidon, yovvoyi buqa yashaydi. Kenglik bo‘yicha issiq zonalar ekvatorga yaqinlashgan sari cho‘ldan savannaga, savannadan nam o‘rmonga almashadi. Kamayib borayotgan o‘rmonlar (masalan, Sumatra va Borneoda) hayvonlar uchun xavf tug‘diradi.

qattiq barglio‘rmonlarnam mussonlio‘rmonlaryarim cho‘l vacho‘lsubtropikcho‘llar vasavannalartropiksavannalar,mavsumiy namo‘rmonlarsubekvatorialekvatorial namo‘rmonekvatorialIssiq mintaqalarzonalari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Uydagi o‘chirg‘ich, velosiped shinasi yoki rezina tasmalar ko‘pincha issiq va nam o‘rmonlarda o‘sadigan daraxtlar shirasidan yoki shunga o‘xshash xomashyodan tayyorlanadi. Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyodagi nam o‘rmonlarda bunday daraxtlar plantatsiyalarda o‘stiriladi.

Kim ishlatadi

Plantatsiya ishchisi daraxt shirasini yig‘adi, botanik o‘simliklarni o‘rganadi, materialshunos muhandis rezina buyumlarni yaratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyingiz yoki sinfingizdagi rezinadan yasalgan besh narsani ro‘yxatga yozing va ulardan biri qanday xususiyati uchun rezinadan qilinganini ayting.

Namunalar
Rub-al-XoliyGang deltasi (mangr)Malay yarimoroli
Rub al-Xalida yoz +30 °C dan yuqori, tungi harorat esa pasayadi; cho‘lda kunduz-tun harorat farqi katta.
Zaytun, anjir va anor O‘rta dengiz subtropiklarida o‘sadi, chunki yozi issiq va qishi iliq.
Sinfda faoliyat

«Hayvon va zona»: yo‘lbars, panda, orangutan, jayron, fil, tuyaning rasmi yoki nomi bilan kartochkalar tayyorlang va har birini yashash zonasiga qo‘ying.

Mashq
1
Subtropik mintaqada qanday tabiat zonalari shakllangan?
2
Ekvatorial mintaqada nechta tabiat zonasi bor?
3
Gang deltasida qanday o‘rmon o‘sadi?
4
Nima uchun ekvatorial nam o‘rmonlar turlarga juda boy?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMutolaa burchagi uchun gilamHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →