ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Yevrosiyo iqlimi. Sovuq va mo‘tadil mintaqalar

Darslar 49–50 · 2 ta dars · A. Soatov, A. Abdulqosimov, M. Mirakmalov. Geografiya (Materiklar va okeanlar tabiiy geografiyasi), 6-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
50

Sovuq va mo‘tadil iqlim mintaqalari

Darslik: 52- §, 120-bet
MaqsadArktika, subarktika va mo‘tadil iqlim mintaqalarini va ularning iqlim tiplarini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
arktika mintaqasi · arctic zonesubarktika mintaqasi · subarctic zonemo‘tadil-kontinental iqlim · temperate-continental climatemusson iqlimi · monsoon climate
Tushuntirish

Sovuq iqlim mintaqalariga arktika va subarktika kiradi. Arktika mintaqasida yil bo‘yi sovuq arktika havosi hukmron: yozda harorat +1…+3 °C, qishda taxminan –40 °C, yillik yog‘in 50–100 mm va qor holida tushadi, quruqlikning katta qismi muz bilan qoplangan. Subarktika mintaqasi Skandinaviyaning shimolidan Bering dengizigacha cho‘zilgan; yozda +4…+14 °C, yog‘in 200–400 mm, sovuq shamollar va bulutli kunlar ko‘p. Mo‘tadil mintaqa Yevrosiyoning eng katta qismini egallaydi, g‘arbda Atlantikadan sharqda Tinch okeangacha cho‘ziladi va to‘rtta iqlim tipiga bo‘linadi: dengiz, mo‘tadil-kontinental, kontinental va musson. G‘arbiy dengiz iqlimida qish yumshoq (yanvar taxminan 0 °C), yoz salqin (+15…+20 °C), yog‘in yil bo‘yi 1 000 mm dan ko‘p. Ichkariga kirgan sari kontinentallik ortadi, yog‘in kamayadi, qish sovuqlashadi. Tinch okean sohilida esa musson iqlimi: yog‘inning ko‘pi (taxminan 90 %) yozda tushadi, qishda quruq va sovuq. Sovuq va mo‘tadil mintaqalar orasidagi asosiy farq yoz harorati va yog‘in rejimidir.

arktiksubarktiksovuqdengizmo‘tadil-kontinentalkontinentalmussonlimo‘tadil: 4 tipIqlimmintaqalari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sharqiy Osiyoga dam olishga bormoqchi bo‘lgan oila yomg‘ir mavsumi qachon ekanini tekshiradi. Musson iqlimida yog‘in asosan yozda yog‘adi, shuning uchun ular quruqroq oylarni tanlaydi. Iqlim turlari sayohat rejasiga shunday ta’sir qiladi.

Kim ishlatadi

Sayohat agenti mavsum tavsiya qiladi, dehqon yog‘inga qarab ekadi, uy loyihalovchisi tomni iqlimga moslaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozga 12 ta katak chizib, har oyga o‘zingiz yashaydigan joy uchun qulaylik rangini (issiq, salqin, yog‘inli) bering va eng yoqimli oyni tanlang.

Namunalar
−40−30−20−100103−40yozqishArktik mintaqa, °C
Arktikada yozda +3 °C, qishda –40 °C: farq 3 + 40 = 43 °C.
Musson iqlimida yog‘in yozda, dengiz iqlimida esa yil bo‘yi taqsimlangan.
Sinfda faoliyat

«Iqlim kartalari»: to‘rtta karta tayyorlang (dengiz, mo‘tadil-kontinental, kontinental, musson). Har biriga yoz harorati, qish harorati va yog‘in so‘zlarini yozing.

Mashq
1
Sovuq iqlim mintaqalari qaysilar?
2
Arktika mintaqasida yozda +3 °C, qishda –40 °C. Harorat farqi necha daraja?
3
Mo‘tadil mintaqaning to‘rtta iqlim tipini sanang.
4
Nima uchun Tinch okean sohilida yog‘inning ko‘pi yozda tushadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQulf reklamasini tekshiramizHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →