Shimoliy Amerika aholisi. Shimoliy Muz okeani

Shimoliy Muz okeani — okeanlarning eng kichigi (maydoni taxminan 14 mln km²), eng sayozi (o‘rtacha chuqurligi taxminan 1 200 m) va eng sovug‘i. U Shimoliy qutb atrofida joylashgan, Yevrosiyo va Shimoliy Amerika bilan o‘ralgan; Tinch okeanga Bering bo‘g‘izi, Atlantikaga esa Grenlandiya va Norvegiya dengizlari orqali bog‘lanadi. Okean tubining katta qismi shelfdan iborat, o‘rtasidan Lomonosov suvosti tizmasi o‘tadi; eng chuqur nuqtasi Grenlandiya va Shpitsbergen orasidagi Fram bo‘g‘izida (taxminan 5 550 m, darslikda 5 527 m). Qadimgi yunon sayyohi Piteyi (er. av. 325-y.) uni birinchi bo‘lib tasvirlagan. XVIII asrda «Buyuk Shimol ekspeditsiyasi» (1733–1743), keyin Nansen, Amundsen va boshqalar uni o‘rgandi. Darslikda Peri (1909-y.) Shimoliy qutbga birinchi yetgan deyiladi; lekin uning da’vosi bahsli, qutb ustidan 1926-yilda Amundsen, Ellsvort va Nobile dirijabl bilan uchib o‘tgan. Iqlimi sovuq: qishda –30…–40 °C, qutb kechasi va kuni 3–6 oy davom etadi. Ko‘p yillik muz qalinligi 3–5 m, lekin global isish tufayli yozda muz maydoni tez qisqarmoqda. Okean oqimlari iliq Atlantika suvini keltiradi. Shelfda neft, gaz, baliq (treska, seld), qutb mintaqasida oq ayiq, morj, tyulen yashaydi. Muzyorar kemalar shimoliy dengiz yo‘lini ochiq tutadi; navigatsiya mavsumi uzayib bormoqda.