Shimoliy Amerika iqlimi va ichki suvlari
Shimoliy Amerika shimoldan janubga uzoq cho‘zilgani uchun iqlimi xilma-xil. Unda oltita iqlim mintaqasi bor: arktika, subarktika, mo‘tadil, subtropik, tropik va subekvatorial. Shimolda arktika havosi hukmron, harorat deyarli yil bo‘yi sovuq; mo‘tadil mintaqa kengligi tufayli juda turli: okean tomonida dengiz, ichkarida kontinental iqlim. Kordilyera tog‘lari g‘arbdan kelgan nam havoni to‘sib, tekisliklarni quruqroq qiladi. Shimoldan sovuq arktika havosi ochiq tekisliklar bo‘ylab janubga erkin kiradi. Yirik daryolar Atlantika, Tinch va Shimoliy Muz okeani havzalariga quyiladi; Katta Havzaning suvlari okeanga chiqmaydi (berk havza). Eng yirik daryo tizimi — Missisipi: unga Missuri irmog‘i quyiladi, Missuri o‘zi Missisipidan uzunroq; ularning birgalikdagi uzunligi 6 000 km dan oshadi. Buyuk ko‘llar — Yuqori, Michigan, Guron, Eri va Ontario — muzlik hosil qilgan chuqurliklarda joylashgan; Yuqori ko‘l dunyodagi eng katta chuchuk suv ko‘llaridan biri (taxminan 82 000 km²). Eri va Ontario orasida Niagara sharsharasi (balandligi taxminan 50 m) bor, unda GES qurilgan. Kolorado daryosi Katta Kanyonni, Shimoliy Muz okeaniga quyiladigan Makkenzi daryosi esa shimoliy ko‘llarni (Katta Ayiq, Katta Qul) bog‘laydi. Grenlandiya va Alyaska muzliklari katta muz zaxirasini saqlaydi.
Kechki ob-havo xaritasida sovuq havo shimoldan, iliq havo janubdan kelayotgani chiziqlar bilan ko‘rsatiladi. Tekislikda uni to‘sadigan tog‘ bo‘lmasa, havo massalari erkin siljiydi va ob-havo tez almashadi. Katta ko‘llar yaqin joyda esa havoni biroz yumshatadi.
Sinoptik havo massalari harakatini kuzatadi, fermer sovuq tushishidan oldin ekinni himoya qiladi, kema ekipaji ko‘ldagi shamolni hisobga oladi.
Bu kecha televizor, telefon yoki gazetadagi ob-havo xaritasiga qarang, issiq va sovuq havo qaysi tomonga siljishini ayting va ertangi ob-havoni taxmin qiling.
«Daryo va ko‘l sayohati»: yozuvsiz xaritada Buyuk ko‘llar, Missisipi, Missuri, Kolorado va Makkenziga nom bering va qaysi okean havzasiga mansubligini yozing.