Afrika aholisi va uning tabiatga ta’siri
Afrika aholisi tez o‘smoqda: darslikda 2016-yilda 1 mlrd 203 mln deb yozilgan, hozir esa BMT hisobiga ko‘ra taxminan 1,5 mlrd; siyosiy xaritada 54 ta mustaqil davlat bor (darslikda 50 dan ortiq). Eng ko‘p aholili mamlakatlar — Nigeriya, Efiopiya, Misr, Kongo Demokratik Respublikasi. Shimolda arablar va berberlar yashaydi, Sahroyi Kabirdan janubda esa son-sanoqsiz xalqlar, jumladan, bantu guruhlari; ekvatorial o‘rmonda pigmeylar (bo‘yi taxminan 150 sm dan kam), janubdagi chalacho‘l va cho‘llarda bushmenlar (san) va xoyxoylar, Madagaskarda malagasiylar yashaydi. Afrikaning janubida va O‘rta dengiz sohillarida yevropalik ko‘chmanchilar avlodlari ham bor (masalan, niderland avlodlari — afrikanerlar). Aholi notekis joylashgan: zich yashaydigan joylar — O‘rta dengiz sohillari, Nil vodiysi, Gvineya qo‘ltig‘i va janubi-sharqiy sohil; Sahroyi Kabir juda siyrak. Inson xo‘jaligi Afrika tabiatini o‘zgartirmoqda, shuning uchun hayvonot va o‘simlik olamini asrash uchun ko‘plab milliy bog‘ va qo‘riqxonalar tashkil etilgan (darslikda 392 ta deb keltirilgan; hozirgi hisoblarda ular ancha ko‘p). Qo‘riqxonaga faqat olimlar kiradi, milliy bog‘ga qoidalarga rioya qilgan sayyohlar kira oladi. Eng yirik bog‘lar: Serengeti, Masai-Mara, Kryuger, Chobe, Etosha, Sentral-Kalaxari.
Mahallada hasharda hamma birgalikda ko‘chani tozalaganda ish tez bitadi va yaxshi natija ko‘rinadi. Tabiiy hududlarni asrash ham shunday: bir kishining odati emas, ko‘pchilikning kichik harakatlari yig‘ilib katta ta’sir beradi.
Milliy bog‘ xodimi tabiatni asraydi, ekolog aholining tabiatga ta’sirini o‘rganadi, turizm xodimi mehmonlarga qoidalarni tushuntiradi.
Oila bilan bir hafta davomida chiqindini kamaytiradigan bitta odatni (masalan, o‘z xaltangizni olib yurish) tanlang va qog‘ozga har kuni belgi qo‘yib boring.
«Milliy bog‘ qoidalari»: guruhlar sayyohlar uchun 5 ta qoida (yirtqichga yaqinlashmaslik, chiqindi tashlamaslik va h.k.) ishlab chiqib, plakat qiladi.