☰ Mundarija · Texnologiya

Chorvachilik asoslari

Darslar 110–115 · 6 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
111

Chorvachilikda naslchilik ishlari. Chorva mollarini parvarish qilish va mahsulot sifatini oshirish

Darslik: 221-bet
MaqsadNaslchilik, nasldor buqalar va sersut sigirlarni boqish va parvarish qilish asoslarini bilish.
Yangi so‘zlar
naslchilik · breedingnasldor buqa · breeding bullratsion · feed rationsut mahsuldorligi · milk yield
Tushuntirish

Nasldor buqalar bilan avlod olinadi. Ularning ozuqasini haddan tashqari kuchaytirish ham, kamaytirish ham yaramaydi: doim kuchli oziq tanani yog‘ bosishiga, sifatsiz yem esa zaiflashuviga olib keladi. Shuning uchun ilmiy asosda ratsion tuziladi: avlod olish davrida har 100 kg tirik vazn uchun 1,3 kg oziq birligi va 140 g hazm bo‘ladigan protein rejalashtiriladi. Qoramollardan asosiy mahsulot sut va go‘sht; teri, ichki organlar, jun, shox va tuyoq qo‘shimcha mahsulot hisoblanadi. Sersut sigir yem-xashakni yuqori darajada sutga aylantiradi, yelini katta bo‘lib yil sayin kattalashadi. Sutdorligi oziqaning me’yori va kaloriyasiga bog‘liq; oziqaga e’tibor berilmasa, sigir tez oriqlaydi. Buqalar kuchli va kutilmaganda xavfli bo‘lishi mumkin: bolalar ularga yaqinlashmaydi, fermada faqat o‘qigan xodimlar va kattalar bilan birga yuradi.

Namunalar
Buqa 600 kg bo‘lsa, 1,3 × 6 = 7,8 oziq birligi kerak (100 kg ga 1,3).
Shu buqa uchun hazm bo‘ladigan protein 140 × 6 = 840 g.
Sinfda faoliyat

Hisoblash: 500 kg li buqa uchun kunlik oziq birligi va proteinni (100 kg ga 1,3 va 140 g) hisoblang. Ferma ekskursiyasida hayvonlarga o‘qituvchi ruxsatisiz yaqinlashmang.

Mashq
1
Buqani haddan tashqari semirtirish nimaga olib keladi?
2
Qoramolning asosiy mahsulotlari?
3
400 kg li buqa uchun oziq birligi nechta (100 kg ga 1,3)?
4
Nega oziqaga e’tibor berilmasa, sersut sigir oriqlaydi?