ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Payvandlash, parchinlash va xalq naqshlari

Darslar 17–19 · 3 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
17

Detallarni payvandlash yordamida biriktirish

Darslik: 31–32-betlar
MaqsadPayvandlash nima ekanini, uning turlarini va xavfsizlik talablarini bilish.
Yangi so‘zlar
payvandlash · weldingelektr yoyi · electric arcelektrod · electrodehimoya niqobi · protective mask (helmet)
Tushuntirish

Metall buyumlarni yuqori harorat hisobiga bir-biriga ulash payvandlash deyiladi. Qizdirish usuliga qarab payvandlash gazli yoki elektr payvandlash bo‘ladi. Gazli payvandlashda yonuvchi gaz (masalan, atsetilen) kislorodda yonib, issiqlik beradi; kitobda atsetilen va kislorod aralashmasining yonish harorati 3150 °C ga yetishi aytilgan. Elektr yoyli payvandlashda payvandlash apparatidan tok elektrod va detal orasida elektr yoyi hosil qiladi, elektrod eriydi va erigan metall tutashuv joyini to‘ldiradi. Elektrodlar o‘rama bilan qoplanib, metallni oksidlanishdan saqlaydi. Payvandlash juda xavfli: yoy nurlari ko‘zni kuydiradi, uchqun va issiq metall kuydiradi, gaz ballonlari esa portlashi mumkin. Shuning uchun payvandlash faqat maxsus tayyorgarlik ko‘rgan payvandchi tomonidan, himoya niqobi, qo‘lqop va maxsus kiyimda bajariladi. Bola payvandlash uskunasiga yaqinlashmaydi va yoyga qaramaydi.

!Xavfsizlik
Bola payvandlash uskunasiga yaqinlashmaydi va yoyga qaramaydi.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab darvozasi yoki ko‘prik panjarasining qismlari tutashgan joyida qalin chok ko‘rinadi. Bu joyda ustalar ikki bo‘lak metallni mahkam biriktirgan.

Kim ishlatadi

Payvandchi, kema quruvchi va ko‘prik quruvchi metall qismlarni biriktiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Darvoza yoki panjaraga qarab, qismlar tutashgan joylarni toping va chizing. Payvand yorug‘ligiga hech qachon qaramang.

Namunalar
Ko‘prik konstruksiyasining po‘lat tirgaklari payvandlash bilan biriktiriladi.
Elektr yoyi paydo bo‘lishi uchun elektrod detaldan 3–5 mm uzoqlikka olinadi.
Sinfda faoliyat

Xavfsizlik plakati: guruh payvandlash xavfi haqida plakat tayyorlaydi («Yoyga qarama!», «Ballonga tegma!», «Payvandchi – faqat usta»). Faqat qalam va rangli qog‘oz ishlatiladi. Payvandlashni ko‘rsatish faqat ustaxonada payvandchi tomonidan, sinf masofada turib maxsus qalqon orqali ko‘radi.

Mashq
1
Payvandlash nima?
2
Payvandlashning ikki turini ayting.
3
Elektrod qoplamasi nima uchun kerak?
4
Nima uchun yoy yonayotganda unga qarab bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMikroskop uchun adolatli qoidaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →