☰ Mundarija · Texnologiya

Yog‘och turlari va duradgorlik dastgohi

Darslar 26–29 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
26

Duradgorlikda ishlatiladigan yog‘ochlar

Darslik: 45–46-betlar
MaqsadDuradgorlikda ishlatiladigan asosiy yog‘och turlarini va ularning xususiyatlarini bilish.
Yangi so‘zlar
terak · poplarshumtol · asheman (dub) · oakchinor · plane tree
Tushuntirish

Duradgorlikda bir necha daraxt turining yog‘ochi ishlatiladi. Terakning baqaterak va mirzaterak turlari bor: mirzaterakning tanasi to‘g‘ri, undan sifatli xoda olinadi. Shumtol yog‘ochi och rangli (oqish-sarg‘ish), puxta va egiluvchan, bug‘langanda yaxshi egiladi; undan mebel, faner va kemasozlikda foydalaniladi. Qarag‘ay yog‘ochi oq-qizg‘ish, yengil, smolali va namga chidamli. Qoraqayin (buk) yog‘ochi chiroyli gulli, lekin namga chidamsiz, shuning uchun undan egib ishlanadigan mebel va chizmachilik asboblari yasaladi. Emanning yog‘ochi sarg‘ish-jigarrang, juda mustahkam va zich, suvda chirimaydi, shuning uchun yerosti qurilishlarida va mebelda ishlatiladi. Chinor yog‘ochi pishiq, qattiq, chiroyli gulli bo‘lib, undan faner va qimmatbaho mebel tayyorlanadi.

Namunalar
Hovli eshigi ostonasi namga chidamli bo‘lishi uchun emandan yoki qarag‘aydan qilinadi.
Chizmachilik chizg‘ichi uchun yumshoq terak emas, mustahkamroq qoraqayin ma’qul.
Sinfda faoliyat

Yog‘och «pasport»i: har bir juft bitta daraxt turini tanlab, kartochka tayyorlaydi (rangi, qattiqligi, qayerda ishlatilishi, chizma). Sinfda kartochkalar aralashtirib, taxmin o‘yini o‘tkaziladi.

Mashq
1
Qaysi yog‘och namga chidamli va smolali?
2
Eman yog‘ochining 2 xususiyatini ayting.
3
Shumtol qanday sohalarda ishlatiladi?
4
Nega qoraqayindan tashqarida turadigan buyum yasamaymiz?