☰ Mundarija · Texnologiya

Yerga ishlov berish

Darslar 100–103 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
100

O‘g‘itlash me’yori, solish usullari, muddati va samaradorligi

Darslik: 202-bet
MaqsadO‘g‘itlash me’yori, solish usullari va muddatlarini hamda yashil o‘g‘itlarni bilish.
Yangi so‘zlar
yashil o‘g‘it · green manureorganik o‘g‘it · organic fertilisero‘g‘itlash me’yori · fertiliser rateoziqlantirish · feeding (top dressing)
Tushuntirish

Tuproqni oziq elementlari bilan boyitish uchun ba’zi maydonlarda maxsus o‘simliklar (beda, oq va sariq qashqarbeda) ekilib, keyin haydab yuboriladi – bu yashil o‘g‘itlar. Organik o‘g‘itlar tirik organizmlar chiqindilari bo‘lib, tuproq tuzilishini yaxshilaydi va me’yorida ishlatilsa, yer ekologiyasi uchun xavfsizroq hisoblanadi. Hamma ekinlarga go‘ng yoki kompost beriladi; bodringga yangi go‘ng, boshqalarga chirigan go‘ng solinadi. Hosil yig‘ilgach, tuproqning yuza qismi yumshatiladi: bu namlikni saqlaydi va begona o‘tlarni yo‘qotadi. O‘g‘it yerni haydash paytida beriladi: yer 20–35 sm chuqurlikda haydalib, o‘g‘it tuproq bilan aralashtiriladi. O‘g‘it solishning uch usuli bor: ekishdan oldin (asosiy), ekish vaqtida (qator oralig‘iga yoki chuqurchalarga oz miqdorda) va ekishdan keyin (o‘sish davrida oziqlantirish). Me’yor ekin turiga va tuproqqa qarab belgilanadi; o‘g‘itni o‘zboshimchalik bilan ko‘p solish ekinga ham, tuproqqa ham zarar. Xavfsizlik: o‘g‘it solishni, ayniqsa kimyoviy o‘g‘itni, kattalar bajaradi; bolalar qo‘lqopsiz tegmaydi.

Namunalar
Haydash chuqurligi 20–35 sm: 25 sm chuqurlikka solingan o‘g‘it ildiz zonasiga tushadi.
Ekishgacha – asosiy, ekish vaqtida – oz miqdorda, ekishdan keyin – oziqlantirish: jami 3 usul.
Sinfda faoliyat

Jadval: uch usulni (ekishgacha, ekish vaqtida, ekishdan so‘ng) 3 ustunli jadvalga yozib, har biriga bittadan misol keltiring. Amaliy o‘g‘it solish yo‘q.

Mashq
1
Yashil o‘g‘itlarga qaysi o‘simliklar kiradi?
2
O‘g‘it solishning 3 usulini ayting.
3
Bodringga qanday go‘ng solinadi?
4
Nima uchun o‘g‘itni me’yordan ortiq solmaymiz?