☰ Mundarija · Texnologiya

Chorvachilik asoslari

Darslar 110–115 · 6 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
113

Chorvachilik fermalarida chorva mollarini parvarish qilish usullari

Darslik: 225-bet
MaqsadMolxonada harorat, namlik, yorug‘lik va molxonaga qo‘yiladigan talablarni bilish.
Yangi so‘zlar
molxona · cattle shednamlik · humidityshamollatish · ventilationyoritilganlik · lighting
Tushuntirish

Chorva mollarining o‘sishi va mahsuldorligiga tashqi muhit katta ta’sir qiladi: molxonadagi issiqlik, namlik, gaz almashinuvi va yoritilish. Hayvon sovuqda qolsa, ko‘proq yem talab qiladi; oziq yetmasa, mahsuldorlik kamayadi va sovqotib kasallanadi. Namlik haroratga va havo almashinuviga bog‘liq; 400–500 kg li sigir sutkasiga 8–12 kg namni bug‘lantiradi. Sovuq nam havo ayniqsa yosh hayvonlar uchun xavfli, haddan tashqari quruq havo esa tomoqni quritib, chang ko‘paytiradi. Molxonaga yorug‘lik yaxshi tushishi kerak, ammo kechasi lampa yoqib qo‘yish dam olishga xalaqit beradi. Ferma shamoldan himoyalangan, yer osti suvlari chuqurligi kamida 4 m bo‘lgan balandroq joyga qurilishi, turar joydan kamida 500–1000 m, katta yo‘llardan 300 m uzoqda bo‘lishi kerak. Zararli gaz va bug‘ni chiqarish uchun havo tortuvchi quvurlar yoki havo almashtirgich o‘rnatiladi. Molxonada gaz va chang bo‘lishi mumkin, shu sabab bolalar u yerga kattalarsiz kirmaydi.

Namunalar
5 sigir bir kunda 5 × 10 = 50 kg gacha nam bug‘lantirishi mumkin (har biri taxminan 10 kg).
Ferma turar joydan 800 m uzoqda — talabga mos (500–1000 m).
Sinfda faoliyat

Tekshiruv varaqasi: molxonaga qo‘yiladigan 6 ta talabni (joy, uzoqlik, yorug‘lik, harorat, namlik, shamollatish) yozib, rasm bilan jadval tuzing.

Mashq
1
Sovuqda qolgan hayvonga nima bo‘ladi?
2
Yer osti suvlari chuqurligi kamida qancha?
3
Molxona turar joydan qancha uzoqda bo‘lishi kerak?
4
Nega molxonada tunda yoritilmaydi?