ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Metallsozlik kasblari va mis buyumlari

Darslar 20–21 · 2 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
20

Metallga ishlov berishga oid kasb-hunarlar to‘g‘risida ma’lumot

Darslik: 35–36-betlar
MaqsadMetallga ishlov berishga oid qadimiy kasblar va ularning mahsulotlarini bilish.
Yangi so‘zlar
degrezlik · cast-iron foundry trade (degrezlik)taqachilik · horseshoe makingmiskarlik · coppersmithingzargarlik · jewellery making
Tushuntirish

O‘tmishda metallsozlik kasbining ko‘plab sohalari bo‘lgan: degrezlik, temirchilik, pichoqchilik, chilangarlik, taqachilik, qulfgarlik, ignachilik, mixgarlik, miskarlik, zargarlik. Metall buyumlar avvalo mehnat qurollari edi: omoch tishi, ketmon, belkurak, ro‘zg‘or anjomlari, qurilish buyumlari va bezak ashyolari. Degrezlik – omoch tishi, ketmon, belkurak, obdasta va qozon quyish bilan shug‘ullanish; bunda degrez (bosh usta), xalpa (yordamchi usta), damgar (cho‘yan eritilayotganda shamol haydovchi ishchi) va quyuvchi (erigan cho‘yanni qoliplarga quyuvchi usta) ishlagan. Taqachilik – ot, xachir, eshak oyog‘iga qoqiladigan taqa yasash. Kandakorlik – ro‘zg‘or buyumlari va qurollarni o‘yma naqshlar bilan bezash. Miskarlik – mis idishlar yasash; ularni naqqosh miskarlar o‘yma va so‘qma usulda naqshlagan. Hozir ham bu kasblar zamonaviy shaklda: chilangar, payvandchi, tokar, zargar kabi mutaxassisliklar saqlanib qolgan.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ba’zi mahalla va ko‘cha nomlari qadimgi hunarlardan kelib chiqqan. Nomning o‘zi u yerda qaysi ustalar ishlaganini eslatadi.

Kim ishlatadi

Tarixchi, muzey xodimi va hunarmand eski kasblar haqidagi bilimni saqlab, yangi avlodga o‘rgatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Tanishlaringizdan yoki o‘qituvchingizdan yashash joyingiz yaqinidagi biror nomning ma’nosini so‘rab, bilganingizni sinfda aytib bering.

Namunalar
Degrezlik ustaxonasida bosh usta – degrez; cho‘yan erigan paytda shamol haydagan ishchi – damgar.
Taqachi ot tuyog‘i uchun temir taqa tayyorlaydi, taqani ot oyog‘iga qoqish esa tajribali ustaning ishi.
Sinfda faoliyat

Kasb kartochkalari: o‘quvchilar 6 ta kartochka tayyorlaydi (kasb nomi – nima yasaydi). Juftlikda bir kishi mahsulotni aytadi, ikkinchisi kasbni topadi. Hech qanday asbobsiz, faqat qog‘oz-qalam.

Mashq
1
Degrezlik nima bilan shug‘ullangan?
2
Damgar kim?
3
Miskarlik qanday kasb?
4
Nima uchun qadimda metall buyumlar avvalo mehnat qurollari bo‘lgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli«Kompas yo‘li» uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →