☰ Mundarija · Texnologiya

Chorvachilik asoslari

Darslar 110–115 · 6 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
110

Chorvachilik tarmoqlari va ularni rivojlantirish istiqbollari

Darslik: 220-bet
MaqsadChorvachilik tarmoqlari, mahsulotlari va yem-xashak tarkibini bilish.
Yangi so‘zlar
chorvachilik · livestock farmingqoramolchilik · cattle breedingparrandachilik · poultry farmingyem-xashak · feed and fodder
Tushuntirish

Chorvachilik – qishloq xo‘jaligining asosiy tarmoqlaridan biri. U aholini go‘sht, sut, yog‘, tuxum bilan, sanoatni esa jun, teri, mo‘yna kabi xomashyo bilan ta’minlaydi; chorva chiqindilari yerni o‘g‘itlashda ishlatiladi. Tarmoqlari: qoramolchilik, qo‘ychilik, yilqichilik, parrandachilik; shuningdek baliqchilik, mo‘ynachilik va ipakchilik ham chorvachilikka kiritiladi. Odamlar energiyani o‘simlik va hayvon mahsulotlaridagi uglevod, oqsil va yog‘dan oladi. Yem-xashak tarkibida anorganik (suv, mineral moddalar) va organik moddalar (azotli moddalar, yog‘lar, uglevodlar, vitaminlar) bo‘ladi. Ko‘kat oziqda 95 foizgacha suv bor, don va quruq xashakda esa 6–20 foiz. Ildizmevali ekinlarda kaliy va natriy tuzlari ko‘p, kalsiy va fosfor kam. Mis, kobalt, yod, rux kabi mikroelementlar ham hayvon rivoji uchun muhim. Hayvonlar bilan muloqotda notanish hayvonga yaqinlashmang, ularni kattalar yonida silang, tegib bo‘lgach qo‘llarni sovun bilan yuving; sutni qaynatib iching.

Namunalar
Ko‘kat oziqning 100 kg ida 95 kg gacha suv; quruq modda faqat 5 kg ga yaqin.
Chorvachilik tarmoqlari: qoramol, qo‘y, ot, parranda = 4 ta asosiy tarmoq.
Sinfda faoliyat

Jadval: o‘zingiz bilgan 8 ta chorva mahsulotini «oziq-ovqat» va «sanoat xomashyosi» ustunlariga ajrating.

Mashq
1
Chorvachilikning 4 asosiy tarmog‘ini ayting.
2
Chorvachilik sanoatga qanday xomashyo beradi?
3
Ko‘kat oziqda qancha suv bor?
4
Hayvonga tegib bo‘lgach, nega qo‘l yuviladi?