☰ Mundarija · Texnologiya

Elektrotexnika ishlari

Darslar 46–49 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
46

Elektr montaj ishlarida ish o‘rnini tashkil qilish. Simlar turlari, elektr asboblari

Darslik: 90-bet
MaqsadElektr montaj ishlarida ish o‘rnini tashkil qilish, simlar va asboblar turlarini bilish.
Yangi so‘zlar
elektr o‘tkazgich · electrical conductorizolatsiya · insulationshnur · flexible cordmontaj pichog‘i · wire-stripping (assembly) knife
Tushuntirish

Elektr montaj mashg‘uloti usti tok o‘tkazmaydigan qoplama bilan yopilgan tekis stolda o‘tadi. Asboblar o‘ng qo‘l tomonda, materiallar chap qo‘l tomonda turadi, eng ko‘p kerak bo‘ladiganlari esa qo‘l yetadigan joyga qo‘yiladi. Materiallar: sim, shnur, izolatsiya materiallari, naychalar; asboblar: otvyortka, montaj pichog‘i, o‘tkir jag‘li ombur, yumaloq va yassi jag‘li omburlar. Montaj simlari mis yoki aluminiydan yasaladi va izolatsiya qobig‘i bilan qoplanadi. Elektr shnuri – maishiy asboblarni tarmoqqa ulash uchun ingichka izolatsiyalangan sim bo‘lib, umumiy qobiqqa o‘ralgan bir yoki ikkita tok o‘tkazuvchi simchalardan iborat. Izolatsiya lentasi va naychasi o‘tkazgichlar birikmasini izolatsiyalaydi. O‘tkir jag‘li ombur simni kesadi, yumaloq va yassi jag‘li omburlar uni buradi va buklaydi; ularning tutqichlari izolatsiya bilan qoplangan. Montaj pichog‘i simdan izolatsiyani oladi. Elektr toki xavfli: tarmoq kuchlanishi odamni o‘ldirishi mumkin, shuning uchun bola uni hech qachon o‘zi ulamaydi.

Namunalar
Mis sim izolatsiya qobig‘ida: ichi o‘tkazgich, tashqi qobiq tok o‘tkazmaydi.
Ombur tutqichi izolatsiyalangan, shuning uchun u metall qismga tegib qolgan tokdan himoyalaydi, biroq tokli simni ombur bilan ushlash baribir xavfli.
Sinfda faoliyat

Muhim: bolalar tarmoq (rozetka) kuchlanishi bilan hech qachon ishlamaydi. Bu darsda faqat ko‘rish, rasm va kichik batareyali (4,5 V gacha) modellar; haqiqiy simlarni kesish, tozalash, kavsharlash yoki ulashni faqat o‘qituvchi/elektrik, tok o‘chirilgan holda bajaradi. Faoliyat: rasmdagi asboblarni vazifasiga ko‘ra juftlashtiring.

Mashq
1
Montaj simlari qaysi metalldan yasaladi?
2
Dazmol yoki choynakni rozetkaga ulaydigan egiluvchan sim qanday ataladi va u qanday tuzilgan?
3
Montaj pichog‘i nima uchun?
4
Nega maishiy elektr asboblari plastmassa korpusda ishlab chiqariladi?