ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Buyum yasash, naqsh va kasblar

Darslar 42–45 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
42

Yog‘ochdan uy-ro‘zg‘or buyumlari tayyorlashda foydalanish

Darslik: 83-bet
MaqsadYog‘ochdan uy-ro‘zg‘or buyumlari (kursi, kiyim ilgich) yasash tartibini bilish.
Yangi so‘zlar
kursi · stoolkiyim ilgich · clothes rack (hanger)texnologik xarita · technological map (work plan)zagotovka · blank
Tushuntirish

Uy-ro‘zg‘or buyumlari – kursi, kiyim ilgich, taxtacha va boshqalar – chizma asosida yasaladi. Avval chizma chiziladi, so‘ng uning asosida texnologik xarita tuziladi: unda ish ketma-ketligi, eskiz, o‘lchov va ishchi asboblar, moslamalar yoziladi. Ish o‘rni egallanadi, chizmaga mos o‘lchash va rejalash bajariladi, keyin randalash, qirqish, egovlash va pardozlash ketma-ket olib boriladi. Kursining oyoqlari va o‘tirg‘ichi mustahkam biriktirilishi kerak, chunki unga og‘irlik tushadi: shuning uchun qattiq yog‘och tanlanadi va birikma mix, burama mix yoki o‘yiq-tirnoq bilan puxtalanadi. Kiyim ilgichda esa qoziqchalar taxtaga mahkam o‘rnatiladi, taxtaning o‘zi esa devorga puxta qotiriladi. Murakkab operatsiyalarda o‘qituvchi yordam beradi. Ish oxirida buyumni jilvirlab, qirralarini yumaloqlab, o‘tkir burchaklarni olib tashlash kerak, aks holda u jarohat berishi mumkin.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Hovlidagi kichkina bola jo‘mrakka yetishi uchun pastgina o‘rindiq kerak. Uning balandligi bolaning bo‘yiga mos bo‘lsa, o‘rindiq xavfsiz va qulay bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Mebel ustasi, loyihachi va maktab jihozi ishlab chiqaruvchisi buyumni foydalanuvchi o‘lchamiga moslab yasaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz tasma bilan o‘zingiz foydalanadigan stul o‘rindig‘ining yerdan balandligini o‘lchab, tasmani daftaringizga yopishtiring.

Namunalar
Kursi o‘rindig‘i uchun 20 mm qalin qattiq taxta olinadi, chunki yupqa taxta egilib sinishi mumkin.
Kiyim ilgichda 4 ta qoziqcha bir xil oraliqda: taxta uzunligi 600 mm, oralig‘i 150 mm bo‘lsa, qoziqchalar orasida 3 ta oraliq bor (3 × 150 = 450), chetlarda esa (600 − 450) : 2 = 75 mm qoladi; qoziqchalar 75, 225, 375 va 525 mm da.
Sinfda faoliyat

Texnologik xarita jadvali: juftlik kiyim ilgichning xaritasini daftarga tuzadi (№ – ish – asbob). Yasash faqat o‘qituvchi bilan ustaxonada; uyda arra, parma va mix qoqish kattalar bilan.

Mashq
1
Texnologik xaritada nimalar yoziladi?
2
Kursi uchun nima uchun qattiq yog‘och tanlanadi?
3
Buyum tayyor bo‘lgach qirralari nima uchun yumaloqlanadi?
4
Taxta 900 mm, 3 ta qoziqcha 300 mm oraliqda (chetdan 150 mm): ularning joylari?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKashfiyotchilar kuni xaridiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →