ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Ekish, parvarish va sug‘orish

Darslar 104–107 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
104

Urug‘ va ko‘chat ekish usullari, me’yori, muddatlari

Darslik: 209–210-betlar
MaqsadEkish usullari, muddatlari va urug‘ sifati ko‘rsatkichlarini bilish.
Yangi so‘zlar
ekish usuli · sowing methodqator oralig‘i · row spacingunuvchanlik · germination rateko‘chat · seedling
Tushuntirish

Erta hosil olish uchun sabzi, petrushka, ukrop, seldr, kashnich urug‘i, sarimsoqpiyoz va lola piyozi kuzda, sovuq tushishidan oldin ekiladi; ularning maysasi yer muzlashiga chidamli. Har bir ekin uchun qatorlar oralig‘i, qatorda urug‘ oralig‘i va ko‘mish chuqurligi belgilangan: ekish sxemasi bor. Ekish usullari: qatorli, tor qatorli (oraliq 7,5–15 sm), keng qatorli (45 sm va undan ortiq), tasmali, uyali, kvadrat-uyachali, shaxmatli. Usul ekin turi, maqsadi (don, ko‘kat, silos) va tuproq unumdorligiga bog‘liq. Urug‘ sifati – uning tozaligi, unuvchanligi, yirikligi, to‘qligi, kasallanmaganligi va zararlanmaganligi. Urug‘ begona o‘t urug‘lari, xas-cho‘pdan tozalanadi va ekishdan oldin undirib ko‘riladi; agar bir qismi unmasa, ko‘proq ekiladi. Yirik va to‘q urug‘dan baquvvat nihol o‘sadi, shuning uchun uni saralab ekish tavsiya etiladi. Ekishdan oldin urug‘ning ustidagi dori (agar bo‘lsa) zaharli bo‘lishi mumkin: bolalar bunday urug‘ga tegmaydi va yemaydi.

Maydon: 4 m × 3 m

5 qator × 13 tup = 65 ta o‘simlik

Zich ekilsa, o‘simliklar bir-biriga halaqit beradi; juda siyrak ekilsa, yer isrof bo‘ladi

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Urug‘ paketining ustida qaysi oyda va qanchalik chuqurlikka ekish yozilgan bo‘ladi. Shu ma’lumotga amal qilgan dehqon yaxshi hosil oladi.

Kim ishlatadi

Dehqon, bog‘bon va urug‘ sotuvchi ekish vaqti va chuqurligini biladi.

Bugun sinab ko‘ring

To‘rt xil o‘simlikni qaysi faslda ekish mumkinligini ko‘rsatuvchi oddiy taqvimni qog‘ozga chizing.

Namunalar
100 urug‘dan 90 tasi unsa, unuvchanlik 90 : 100 = 90 foiz.
Qatorlar oralig‘i 15 sm bo‘lsa, 90 sm kenglikda 90 : 15 = 6 ta oraliq bo‘ladi, ya’ni ikki chetdagi qator bilan 6 + 1 = 7 qator sig‘adi.
Sinfda faoliyat

Unuvchanlik tajribasi: 20 ta loviya urug‘ini nam paxta ustida stakanda 1 haftada undirib, nechtasi unganini sanang va foizini hisoblang. Dorilangan urug‘ ishlatmang.

Mashq
1
Kuzda qaysi ekinlar ekiladi?
2
Tor qatorli ekishda qator oralig‘i?
3
Urug‘ sifati nimalar bilan baholanadi?
4
Nega ekishdan oldin urug‘ undirib ko‘riladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKaram ko‘chatlarini himoya qilishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →