☰ Mundarija · Texnologiya

Ekish, parvarish va sug‘orish

Darslar 104–107 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
104

Urug‘ va ko‘chat ekish usullari, me’yori, muddatlari

Darslik: 209–210-betlar
MaqsadEkish usullari, muddatlari va urug‘ sifati ko‘rsatkichlarini bilish.
Yangi so‘zlar
ekish usuli · sowing methodqator oralig‘i · row spacingunuvchanlik · germination rateko‘chat · seedling
Tushuntirish

Erta hosil olish uchun sabzi, petrushka, ukrop, seldr, kashnich urug‘i, sarimsoqpiyoz va lola piyozi kuzda, sovuq tushishidan oldin ekiladi; ularning maysasi yer muzlashiga chidamli. Har bir ekin uchun qatorlar oralig‘i, qatorda urug‘ oralig‘i va ko‘mish chuqurligi belgilangan: ekish sxemasi bor. Ekish usullari: qatorli, tor qatorli (oraliq 7,5–15 sm), keng qatorli (45 sm va undan ortiq), tasmali, uyali, kvadrat-uyachali, shaxmatli. Usul ekin turi, maqsadi (don, ko‘kat, silos) va tuproq unumdorligiga bog‘liq. Urug‘ sifati – uning tozaligi, unuvchanligi, yirikligi, to‘qligi, kasallanmaganligi va zararlanmaganligi. Urug‘ begona o‘t urug‘lari, xas-cho‘pdan tozalanadi va ekishdan oldin undirib ko‘riladi; agar bir qismi unmasa, ko‘proq ekiladi. Yirik va to‘q urug‘dan baquvvat nihol o‘sadi, shuning uchun uni saralab ekish tavsiya etiladi. Ekishdan oldin urug‘ning ustidagi dori (agar bo‘lsa) zaharli bo‘lishi mumkin: bolalar bunday urug‘ga tegmaydi va yemaydi.

Namunalar
100 urug‘dan 90 tasi unsa, unuvchanlik 90 : 100 = 90 foiz.
Qatorlar oralig‘i 15 sm bo‘lsa, 90 sm kenglikda 90 : 15 = 6 ta oraliq bo‘ladi, ya’ni ikki chetdagi qator bilan 6 + 1 = 7 qator sig‘adi.
Sinfda faoliyat

Unuvchanlik tajribasi: 20 ta loviya urug‘ini nam paxta ustida stakanda 1 haftada undirib, nechtasi unganini sanang va foizini hisoblang. Dorilangan urug‘ ishlatmang.

Mashq
1
Kuzda qaysi ekinlar ekiladi?
2
Tor qatorli ekishda qator oralig‘i?
3
Urug‘ sifati nimalar bilan baholanadi?
4
Nega ekishdan oldin urug‘ undirib ko‘riladi?