Qismlardagi kuch-harakatning uzatilishi
Aylanma harakatni bir valdan ikkinchisiga uzatish uchun tishli g‘ildiraklar va yulduzchalar ishlatiladi. Eng ko‘p tarqalgani silindrsimon va konussimon tishli uzatmalardir. Aylanma harakatni ilgarilanma harakatga aylantirish kerak bo‘lsa, bir-biriga tishlashtirilgan tishli g‘ildirak va tishli reykadan iborat reykali uzatma qo‘llanadi. Aylanma harakatni masofaga uzatish uchun tasmali yoki zanjirli uzatmalar ishlatiladi; ular ikkita shkiv (yoki yulduzcha) va tasma yoki zanjirdan iborat. Tasmali uzatma parmalash, tokarlik, frezalash stanoklarida keng qo‘llanadi. Velosipedda esa zanjirli uzatma bor: pedal yulduzchasi zanjir orqali orqa g‘ildirakni aylantiradi.
Model: bir xil kartondan ikkita tishli g‘ildirak (tishlari 12 ta) chizib kesib (kattalar kesadi), ularni qalin kartonga qog‘oz «o‘q»lar bilan (to‘g‘nog‘ich va mixsiz) mahkamlab, bir-biriga tishlashtirib aylantiring. Bir g‘ildirakni o‘ngga aylantirsangiz, ikkinchisi qaysi tomonga aylanadi? Kuzating va yozing. O‘tkir narsalarsiz bajariladi.