☰ Mundarija · Texnologiya

Tikuv xonasi, gazlama to‘qilishi va qo‘l choklari

Darslar 66–69 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
66

Xavfsizlik texnikasi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablari (gazlama)

Darslik: 128–131-betlar
MaqsadTikuv xonasida xavfsizlik va gigiyena qoidalarini hamda paxta va zig‘ir gazlamalarining xossalarini bilish.
Yangi so‘zlar
tabiiy tola · natural fibrepaxta · cottonzig‘ir · flax (linen)angishvona · thimble
Tushuntirish

Gazlamaga ishlov berish xonasi keng, yorug‘, quruq, harorati 19–21 °C bo‘lishi, vaqti-vaqti bilan shamollatilishi kerak; yorug‘lik ish o‘rniga old yoki chap tomondan tushadi. Xonada dori quti va eng yaqin davolash maskanining manzili osib qo‘yiladi. Igna va to‘g‘nag‘ichlar maxsus idish va yostiqchada saqlanadi, tikish angishvona bilan bajariladi, sinib qolgan igna bo‘lagi atrofga tashlanmaydi. Qaychi maxsus idishda saqlanadi va uzatilganda sop tomoni bilan, uchi uzatilayotgan odamga qaratilmay beriladi. Mashinada ishlaganda sochlar ro‘mol ostida, ishlayotgan mashina moylanmaydi va ustidan narsa uzatilmaydi. Tabiiy tolali gazlamalar paxta, zig‘ir, jun va ipakdan olinadi. Paxta tolasi namni tez shimadi va tez quriydi, +150 °C da dazmollashda o‘zgarmaydi, sarg‘ish alanga bilan yonadi, kuygan qog‘oz hidi keladi (bu sinov faqat o‘qituvchi tomonidan, xavfsiz sharoitda ko‘rsatiladi). Zig‘ir tolasi paxtadan qattiqroq, namni tez shimadi, issiqni yaxshi o‘tkazadi, qo‘lga sovuq tuyuladi. Paxtali ip gazlamalar yengil, yumshoq, havo o‘tkazadi, tez g‘ijimlanadi; zig‘ir gazlamasi og‘ir, qattiq, chidamli. Iplar nomerlanadi: nomer ortgan sari ip ingichkalashadi.

Namunalar
40-raqamli ip 20-raqamlidan ingichkaroq.
Yozda paxtali ko‘ylak qulay, chunki havo o‘tkazadi va namni shimadi.
Sinfda faoliyat

Xavfsizlik plakati: gazlama xonasi uchun «igna, qaychi, dazmol» bo‘yicha 6 ta qoidani rasm bilan plakatga chizing. Ignalar sanog‘i: dars boshida va oxirida ignalar soni tekshiriladi.

Mashq
1
Qaychi qanday uzatiladi?
2
Xona harorati qancha bo‘lishi kerak?
3
Paxtaning ikki xususiyatini ayting.
4
Nega ignalar soni dars oxirida sanaladi?