Yerning aylanishi va fasllar

Yer o‘z o‘qi atrofida g‘arbdan sharqqa 24 soatda bir marta aylanadi; bu vaqt bir sutka. Quyosh nuri Yerning faqat bir yarmini yoritgani uchun kecha va kunduz almashinadi. Yer Quyosh atrofini 365 sutka va taxminan 6 soatda aylanib chiqadi; yil 365 kun deb olinadi, 4 yilda yig‘ilgan 6 soatlar bir sutka beradi, shuning uchun har to‘rtinchi yil kabisa yili bo‘lib, fevral 29 kun bo‘ladi. Yer o‘qi orbita tekisligiga nisbatan og‘gan (taxminan 23,5°) holda aylangani uchun Quyosh turli fasllarda turli balandlikka ko‘tariladi va fasllar almashadi. Taxminan 20–21-iyunda (darslikda 22-iyun) Shimoliy yarimsharda kunduz eng uzun – Quyoshning yozgi turish kuni, taxminan 21–22-dekabrda eng qisqa – qishki turish kuni; taxminan 20–21-martda (darslikda 21-mart) va 22–23-sentabrda kun va tun deyarli teng – bahorgi va kuzgi tengkunlik. Quyosh 23,5° shimoliy va janubiy kengliklarda tik tepaga keladi – bu Shimoliy va Janubiy tropiklar; 66,5° kengliklardagi chiziqlar qutbiy doiralar. Shu chiziqlar Yerni bitta issiq, ikkita mo‘tadil va ikkita sovuq mintaqaga ajratadi; O‘zbekiston mo‘tadil mintaqada joylashgan.