Shamol

Shamol – havoning yer yuzasi bo‘ylab bosimi yuqori joydan past joyga gorizontal harakati; sababi – turli joylarda havo bosimining farqi, bosim farqi esa quruqlik va suvning har xil isishidan. Kunduz quruqlik tez isiydi, bosim past bo‘ladi va dengizdan quruqlikka shamol esadi; kechasi quruqlik tez soviydi va shamol dengiz tomon esadi – kecha-kunduzda yo‘nalishini o‘zgartiradigan bu shamol briz deyiladi. Yil davomida yo‘nalishini ikki marta o‘zgartiradigan shamol musson: yozda dengizdan quruqlikka (yog‘in ko‘p), qishda quruqlikdan dengizga (quruq) esadi; Sharqiy va Janubiy Osiyoda kuchli. Subtropik kengliklardan (30° atrofida) ekvatorga esadigan doimiy shamol passat, o‘rta kengliklarda g‘arbdan esadigan doimiy shamol g‘arbiy shamol; O‘zbekistonga yog‘inni ko‘pincha g‘arbiy shamollar olib keladi. Shamol qayerdan esayotgan bo‘lsa, shu tomon nomi bilan ataladi (g‘arbdan esgani – g‘arbiy shamol). Yo‘nalishini fluger, tezligini anemometr (m/s) o‘lchaydi. Shamoldan yelkan, tegirmon va shamol elektr stansiyalarida foydalaniladi; u qum uchirib, tuproqni yemirishi mumkin, shuning uchun ihota daraxtzorlari va saksovul ekiladi. Kuchli shamolda daraxt va reklama taxtalaridan uzoq turing.