ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Amaliy mashg‘ulot: shamol guli va namlik

Darslar 26 · 1 ta dars · P. Gulyamov, R. Qurbonniyozov, M. Avezov, N. Saidova. Geografiya (Tabiiy geografiya boshlang‘ich kursi), 5-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashri. «Mitti yulduz», Toshkent, 2020
26

Amaliy mashg‘ulot: shamol va namlik

Darslik: 26- §, 88–90-betlar
MaqsadShamol guli chizish, nisbiy namlik va namlanish darajasini hisoblashni amalda bajarish.
Yangi so‘zlar
shamollar guli · wind roseshamol yo‘nalishi · wind directionnisbiy namlik · relative humiditynamlanish darajasi · moistening degree
Tushuntirish

Shamollar guli – biror joyda ma’lum vaqt davomida esgan shamollar yo‘nalishini ko‘rsatuvchi chizma. Uni chizish uchun nuqtadan ufqning 8 tomoni bo‘ylab chiziqlar o‘tkaziladi, masshtab tanlanadi (masalan, 1 sm = 2 kun) va har yo‘nalishda shamol necha kun esgani shu masshtabda belgilanadi; chiziqlar uchlari tutashtiriladi. Eng uzun chiziq – eng ko‘p esgan shamol yo‘nalishi. Nisbiy namlik = mutlaq namlik : eng ko‘p sig‘im × 100 %. Namlanish darajasi = yillik yog‘in : yillik bug‘lanish; o‘simliklar uchun eng qulay qiymat 0,9–1,1 oralig‘ida. Ish mobaynida ma’lumotlarni jadvalga yozing, har bir hisobni daftarda ketma-ket bajaring va javobni tekshiring.

ƒFormula
namlik = bug‘ : sig‘im × 100 %
Namlanish darajasi = yillik yog‘in : yillik bug‘lanish
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Aeroportda uchish yo‘lagi ko‘pincha eng tez-tez esadigan shamol yo‘nalishiga qarab quriladi, chunki samolyot shamolga qarshi yengilroq ko‘tariladi va qo‘nadi. Qaysi tomondan shamol ko‘p esishi uzoq yillik kuzatuv orqali aniqlanadi. Shamol atirguli shunday ma’lumotni ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Meteorolog shamol atirgulini chizadi, shahar rejalashtiruvchi zavodlarni shamol tomoniga qarab joylashtiradi, uchuvchi shamol yo‘nalishini hisobga oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Hovli va ko‘chada shamol bir xil yo‘nalishda esayotganini kuzatib, solishtiring (daraxt shoxlariga qarab).

Namunalar
Sh 3Sh-Shq 2Shq 4J-Shq 3J 5J-G‘ 4G‘ 6Sh-G‘ 3
30 kunlik ma’lumot (o‘quv misoli): Sh 3, Sh-Shq 2, Shq 4, J-Shq 3, J 5, J-G‘ 4, G‘ 6, Sh-G‘ 3 kun. Yig‘indi 30; eng ko‘p – g‘arbiy shamol (6 kun); masshtab 1 sm = 2 kun bo‘lsa, g‘arb chizig‘i 3 sm.
0200400600800100050090010009001-joy2-joyYog‘in, mmBug‘lanish, mm
Bir joyda yillik yog‘in 500 mm, bug‘lanish 1000 mm: namlanish darajasi 500 : 1000 = 0,5 – nam yetishmaydi. Boshqa joyda 900 : 900 = 1 – o‘simliklar uchun qulay.
Sinfda faoliyat

«Shamol guli»: sinf bo‘yicha 5 kunlik kuzatuvdan shamol yo‘nalishlarini yozib, doskada umumiy shamol gulini chizing; eng ko‘p esgan yo‘nalishni toping.

Mashq
1
Misoldagi ma’lumotdan shamol G‘arbdan va J-G‘arbdan jami necha kun esgan?
2
Masshtab 1 sm = 2 kun. Shamol g‘arbdan 6 kun esgan bo‘lsa, g‘arb chizig‘i necha sm bo‘ladi?
3
+30 °C da havoda 24 g bug‘ bor (eng ko‘pi 30 g). Nisbiy namlik necha %?
4
Yillik yog‘in 150 mm, bug‘lanish 2000 mm bo‘lgan joyda o‘simliklar o‘sishi uchun sharoit qanday va nima uchun?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKompost uyumi uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →