Amaliy mashg‘ulot: daraja to‘ri va koordinatalar
Nuqtaning yarimsharini aniqlash uchun avval ekvatordan qaysi tomonda ekanini (shimolda yoki janubda), so‘ng Bosh meridiandan qaysi tomonda ekanini (sharqda yoki g‘arbda) aniqlaymiz. Koordinatani topish uchun nuqta turgan parallel va meridianning darajalari o‘qiladi: avval kenglik, keyin uzunlik yoziladi. Aksincha, koordinatalar berilsa, shu parallel va meridianni topib, ularning kesishgan joyiga qaraymiz. Misollar: Qohira ≈ 30° sh.k., 31° sh.u.; Pekin ≈ 40° sh.k., 116° sh.u.; Kanberra ≈ 35° j.k., 149° sh.u.; Jomolungma ≈ 28° sh.k., 87° sh.u. (taxminiy qiymatlar; aniq raqamlar atlasdan olinadi). Ikki nuqta bir meridianda yoki parallelda bo‘lsa, ular orasidagi burchak masofasini ayirish bilan topamiz.
34° janubiy keng., 151° sharqiy uz.
Yarim shar: janubiy · sharqiy
Mehmonlar uchun mo‘ljallangan shahar xaritasi daftarchasida tepada harflar, chetda raqamlar bor. Ko‘rsatkichda kutubxona D4 katagida deyilgan: bola barmog‘ini D harfidan pastga, 4 raqamidan o‘ngga yurgizib, uni darhol topdi. Darajalar to‘ri ham xuddi shu tarzda ishlaydi.
Navigator xarita to‘ri bo‘yicha joyni topadi, geograf nuqtalarni to‘rga tushiradi, rejalashtiruvchi shaharda manzillarni to‘r bilan belgilaydi.
Devordagi dars jadvalidan (yoki taqvimdan) «dushanba, uchinchi dars» katagini ustun va qator bo‘yicha toping va do‘stingizga qanday topganingizni ayting.
«Xazina qidiruvi»: o‘qituvchi koordinatalar yozilgan kartochka beradi (masalan, 28° sh.k., 87° sh.u.); guruhlar atlasdan nuqtani topib, nima ekanini aytadi.