Ko‘l va muzliklar. Yer osti suvlari
Ko‘l – quruqlikdagi tabiiy chuqurliklarda to‘planib qolgan suv; ko‘l dengizdan farqli, okeanga tutashmagan. Eng katta ko‘l – Kaspiy (maydoni taxminan 371 ming km²), eng chuqur ko‘l – Baykal (≈ 1642 m). Hosil bo‘lishiga ko‘ra ko‘llar tektonik (Baykal, Issiqko‘l), to‘g‘on (Sarez) va o‘zan ko‘llariga bo‘linadi; suv rejimiga ko‘ra oqar (undan daryo oqib chiqadi) va oqmas (Kaspiy). Issiq iqlimli o‘lkalardagi oqmas ko‘llar sho‘r bo‘ladi, chunki suv bug‘lanib tuz qoladi; O‘lik dengizda 1 litr suvda 300 g dan ko‘p tuz bor (darslikda 270 g). Orol dengizi ilgari yirik ko‘l edi, hozir suvi juda kamaygan. Muzliklar – quruqlikda qor to‘planib zichlashishidan hosil bo‘lgan ko‘p yillik muzlar; qor chizig‘idan yuqorida paydo bo‘ladi, Tyanshan va Pomirda taxminan 3500 m dan balandda. Antarktida va Grenlandiyada muz qalinligi bir necha km ga yetadi; muzlikdan uzilib suvga tushgan katta muz tog‘lari aysberglar deyiladi, ularning asosiy qismi suv tagida, shuning uchun kemalar uchun xavfli. Yer osti suvlari tog‘ jinslari g‘ovaklaridagi suvlardir: grunt suvi, qatlamlar orasidagi (bosimli) suv, artezian quduqlar va buloqlar, mineral suvlar (Chimyon, Chortoq).
«Aysberg tajribasi»: katta kishi yordamida stakan suvga muz bo‘lagi solinadi; qanchasi suv ustida qolganini kuzating. Muz erishini kuzatib, vaqt o‘tishini yozing.