Umumlashtiruvchi takrorlash (I–V boblar)
Geografiya – Yer yuzi tabiati, aholisi va xo‘jaligini o‘rganuvchi fan; tabiiy geografiya tabiatni o‘rganadi. Yer – Quyosh sistemasidagi 8 sayyoradan uchinchisi, shari geoid shaklida, ekvatori ≈ 40 075 km; u o‘z o‘qi atrofida 24 soatda, Quyosh atrofida ≈ 365 kunda aylanadi. Xarita Yer yuzini masshtab va shartli belgilar bilan kichraytirib ko‘rsatadi; joyni geografik kenglik va uzunlik (koordinatalar) bilan aniqlaymiz, yo‘nalishni azimut bilan. Yer ichki tuzilishi: po‘st, mantiya, yadro; litosfera plitalarga bo‘lingan, plitalar chegarasida vulqon va zilzilalar ko‘p. Relyef shakllari: materik, orol, yarimorol, tekislik, tog‘. Gidrosfera: Dunyo okeani (96,5 %), daryo, ko‘l, muzlik va yer osti suvlari; suv tabiatda aylanib turadi. Takrorlashda atlas, globus va yozuvsiz xaritadan faol foydalaning.
Tog‘ga sayohat rejasi bir necha bilimni birga talab qiladi: yo‘nalish va masofa, balandlik, ob-havo. Biri yetishmasa, reja chala qoladi. Maktab yili davomida o‘rgangan bilimlar shunday birlashadi.
Sayyohlik gidi marshrut tuzadi, qutqaruvchi xarita bilan qidiradi, uchuvchi yo‘l, balandlik va ob-havoni birga hisobga oladi.
Kattalar bilan maktabdan yaqin bog‘gacha sayr uchun uch qator reja yozing: qaysi tomonga, taxminan necha qadam, ob-havo qanday bo‘lishi mumkin.
| Ko‘rsatkich | Qiymat |
|---|---|
| Materiklar | 6 |
| Okeanlar | 4 |
| Okean ulushi | 71 % |
| Eng baland tog‘ (Jomolungma) | 8849 m |
«Bilimlar estafetasi»: sinf ikki jamoaga bo‘linadi; o‘qituvchi savol beradi (sayyora, koordinata, okean, daryo), javob bergan o‘quvchi keyingi savolga o‘tadi. Xaritadagi joylarni ko‘rsatish ham kiradi.