ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Umumlashtiruvchi takrorlash: I–V boblar

Darslar 20 · 1 ta dars · P. Gulyamov, R. Qurbonniyozov, M. Avezov, N. Saidova. Geografiya (Tabiiy geografiya boshlang‘ich kursi), 5-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashri. «Mitti yulduz», Toshkent, 2020
20

Umumlashtiruvchi takrorlash (I–V boblar)

Darslik: 20- §, 71–72-betlar
MaqsadGeografiya, Quyosh sistemasi, xaritalar, litosfera va gidrosferaga oid bilimlarni takrorlash.
Yangi so‘zlar
sayyora · planetmasshtab · scalelitosfera plitalari · lithospheric platesDunyo okeani · World Ocean
Tushuntirish

Geografiya – Yer yuzi tabiati, aholisi va xo‘jaligini o‘rganuvchi fan; tabiiy geografiya tabiatni o‘rganadi. Yer – Quyosh sistemasidagi 8 sayyoradan uchinchisi, shari geoid shaklida, ekvatori ≈ 40 075 km; u o‘z o‘qi atrofida 24 soatda, Quyosh atrofida ≈ 365 kunda aylanadi. Xarita Yer yuzini masshtab va shartli belgilar bilan kichraytirib ko‘rsatadi; joyni geografik kenglik va uzunlik (koordinatalar) bilan aniqlaymiz, yo‘nalishni azimut bilan. Yer ichki tuzilishi: po‘st, mantiya, yadro; litosfera plitalarga bo‘lingan, plitalar chegarasida vulqon va zilzilalar ko‘p. Relyef shakllari: materik, orol, yarimorol, tekislik, tog‘. Gidrosfera: Dunyo okeani (96,5 %), daryo, ko‘l, muzlik va yer osti suvlari; suv tabiatda aylanib turadi. Takrorlashda atlas, globus va yozuvsiz xaritadan faol foydalaning.

shakli, harakatiYermasshtab,azimut,koordinataXaritaqatlamlar,plitalarLitosferaokean, daryo,ko‘lGidrosferaGeografiya 5
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tog‘ga sayohat rejasi bir necha bilimni birga talab qiladi: yo‘nalish va masofa, balandlik, ob-havo. Biri yetishmasa, reja chala qoladi. Maktab yili davomida o‘rgangan bilimlar shunday birlashadi.

Kim ishlatadi

Sayyohlik gidi marshrut tuzadi, qutqaruvchi xarita bilan qidiradi, uchuvchi yo‘l, balandlik va ob-havoni birga hisobga oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Kattalar bilan maktabdan yaqin bog‘gacha sayr uchun uch qator reja yozing: qaysi tomonga, taxminan necha qadam, ob-havo qanday bo‘lishi mumkin.

Namunalar
Takrorlash savoli: Yer 24 soatda 360° aylanadi → 1 soatda 15°; xarita 1 : 100 000 → 1 sm da 1 km; Toshkent 41° sh.k., 69° sh.u.
Ko‘rsatkichQiymat
Materiklar6
Okeanlar4
Okean ulushi71 %
Eng baland tog‘ (Jomolungma)8849 m
Yerda 6 materik va 4 okean bor; okean Yer yuzining 71 % ini egallaydi; eng baland tog‘ – Jomolungma 8849 m.
Sinfda faoliyat

«Bilimlar estafetasi»: sinf ikki jamoaga bo‘linadi; o‘qituvchi savol beradi (sayyora, koordinata, okean, daryo), javob bergan o‘quvchi keyingi savolga o‘tadi. Xaritadagi joylarni ko‘rsatish ham kiradi.

Mashq
1
Quyosh sistemasidagi sayyoralarni Quyoshdan boshlab tartib bilan sanang.
2
Masshtab 1 : 500 000. Xaritada 6 sm bo‘lsa, haqiqiy masofa necha km?
3
Okeanlarni maydoni bo‘yicha kattadan kichikka tartiblang va eng chuqur botiqni ayting.
4
Nima uchun zilzila va vulqonlar ko‘pincha litosfera plitalari chegarasida bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUrganchga Navro‘z otkritkasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →