Litosfera. Tog‘ jinslari
Litosfera – Yerning qattiq qobig‘i; unga Yer po‘sti va mantiyaning yuqori qismi kiradi. Quruqlikda po‘st uch qavat: yuqorida cho‘kindi jinslar (gil, qum, qumtosh, ohaktosh, bo‘r) qatlam-qatlam yotadi; ular ostida granit, undan pastda bazalt qavati joylashgan. Granit va bazalt magma sovishidan hosil bo‘lgan, shuning uchun magmatik (otqindi) jinslar deyiladi; okean tagida po‘st ikki qavat – cho‘kindi va bazalt. Toshko‘mir va neft qadimgi o‘simlik va jonivorlar qoldig‘idan paydo bo‘lgan. Litosfera yaxlit emas, yirik plitalarga bo‘lingan; plitalar yiliga bir necha santimetr tezlikda siljiydi. Ular to‘qnashgan yoki ajralgan joylarda tog‘lar (And), yoysimon orollar (Yapon orollari), chuqur botiqlar (Mariana) hosil bo‘ladi, vulqonlar va zilzilalar ko‘p bo‘ladi: Tinch okean «olov halqasi» va Alp–Himolay mintaqasi shunday. Foydali qazilmalar uch guruhga bo‘linadi: yoqilg‘i (torf, ko‘mir, neft, gaz), rudali (temir, mis, aluminiy, qo‘rg‘oshin, rux, oltin, kumush) va noruda (osh tuzi, kaliy tuzi, qurilish materiallari).
«Jinslar kolleksiyasi»: ota-onangiz bilan xavfsiz joydan (park, daryo qirg‘og‘ida emas, ko‘cha chetida emas) 3–4 xil tosh yig‘ib, yuving, daftarga rasmini chizing. Toshlarni og‘izga olmang, qo‘l yuvib oling.