Havoning namligi va yog‘inlar

Troposferada doim ko‘zga ko‘rinmaydigan suv bug‘i bor; u okean, ko‘l, tuproq va o‘simliklardan bug‘lanib ko‘tariladi. Havo qancha issiq bo‘lsa, shuncha ko‘p bug‘ ushlaydi: 1 m³ havo 0 °C da taxminan 5 g, +10 °C da 9 g, +20 °C da 17 g, +30 °C da 30 g gacha bug‘ tutadi. 1 m³ havodagi bug‘ miqdori (gramm) mutlaq namlik; u havo sig‘dira oladigan eng ko‘p miqdorga nisbatan foizda ifodalansa, nisbiy namlik bo‘ladi (30 °C da 15 g bo‘lsa, 15 : 30 × 100 = 50 %). Namlik gigrometr bilan o‘lchanadi. Havo sovib, bug‘ mayda tomchi yoki muz zarrachalariga aylansa, bulut hosil bo‘ladi; bulutlar uch asosiy turda: to‘p-to‘p, qat-qat va patsimon. Tomchilar yirik bo‘lib, yomg‘ir bo‘lib yog‘adi; sovuqda qor, baland to‘p-to‘p bulutdan do‘l tushadi. Bulutsiz havodan shudring (qishda qirov) tushadi. Yog‘in o‘lchagich bilan yog‘in mm da o‘lchanadi. Toshkentda yillik yog‘in taxminan 400 mm, g‘arbiy tekisliklarda 100–200 mm, sharqiy tog‘larda 800–900 mm va undan ko‘p; dunyoda eng sernam joylarda (Hindistondagi Mavsinram) yiliga 10 000 mm dan ortiq. Namlanish darajasi = yillik yog‘in : yillik bug‘lanish; O‘zbekiston tekisliklarida bug‘lanish yog‘indan bir necha marta ko‘p (masalan, 300 : 1500 = 0,2), ya’ni nam yetishmaydi, shuning uchun sug‘orish kerak.