Havo harorati va bosimi
Havo harorati termometr bilan o‘lchanadi: u yer yuzasidan 2 m balandda, Quyosh nuri tushmaydigan soyada turadi. Sutkalik o‘rtacha haroratni topish uchun kun davomidagi o‘lchovlar (darslikda har 3 soatda 8 marta) qo‘shilib, o‘lchovlar soniga bo‘linadi; oylik o‘rtacha harorat kunlik o‘rtachalarni qo‘shib kunlar soniga bo‘lish bilan, yillik o‘rtacha esa 12 oy o‘rtachasini qo‘shib 12 ga bo‘lish bilan topiladi. Harorat kunduzi soat 14–15 larda eng yuqori, quyosh chiqishi oldidan eng past bo‘ladi. Eng yuqori va eng past harorat farqi amplituda deyiladi: sutkalik amplituda dengizda 1–2 °C, cho‘lda 15–20 °C gacha; yillik amplituda ekvatordan qutbga tomon ortadi (Toshkentda taxminan 26 °C). Harorat balandlik bilan har 1000 m da taxminan 6 °C ga pasayadi. Havo bosimi – havoning Yer yuzasiga va undagi hamma narsaga bosimi: 1 sm² yuzaga taxminan 1 kg kuch bilan bosadi. Barometr bilan o‘lchanadi; dengiz sathida 0 °C da normal bosim 760 mm simob ustuni (mm Hg), yer yuzasi yaqinida har 100 m ko‘tarilganda bosim taxminan 10 mm Hg ga kamayadi. Simobli termometr yoki barometr sinsa, simobga qo‘l tegizmang – u zaharli, katta kishiga ayting.
t = 25 − 0,6 · (3000/100) = 7 °C
Bosim ≈ 760 − h/10 = 460 mm sim. ust.
Har 100 m balandlikda harorat 0,6 °C ga pasayadi
Bola ertalab sovuq, tushda esa iliq bo‘lishini bilib, bir nechta qavat kiyim kiydi va tushda kurtkasini yechdi. Bir kun ichida harorat o‘zgaradi, shuning uchun kiyim ham shunga moslanadi. Haroratni bilish kundalik tanlovni osonlashtiradi.
Meteorolog haroratni o‘lchaydi va bashorat qiladi, dehqon sovuq tushishidan oldin ekinni asraydi, uchuvchi uchish sharoitini tekshiradi.
Uyda kattalardan bugungi ob-havoni uydan chiqishdan oldin qanday bilishlarini (bashorat, osmon, deraza) so‘rang va javobini yozib qo‘ying.
«Haroratni o‘lchaymiz»: katta kishi yordamida xona termometri bilan soyada, quyoshda va yerga yaqin joyda harorat o‘lchanadi; natijalar jadvalga yoziladi. Shisha termometrni qattiq ushlamang, urmang.