Amaliy mashg‘ulot: ufq tomonlari, azimut, masofa va masshtab
Bu amaliy mashg‘ulotda oldingi darslardagi bilimlar qo‘llaniladi. Yo‘nalishni aniqlash uchun avval shimolni topamiz (kompas, Qutb yulduzi yoki tush paytidagi eng qisqa soya), so‘ng boshqa tomonlarni o‘ng, chap va orqa tomon bo‘yicha aniqlaymiz. Azimut bo‘yicha yurishda har bir bo‘lakda kompasni qayta shimolga to‘g‘rilab, yo‘nalish va masofa (qadam soni) belgilanadi. Qadam soni = masofa : qadam uzunligi. Marshrutni chizmaga tushirishda masshtab tanlanadi: masalan, 1 : 2000 da 100 m = 10 000 sm : 2000 = 5 sm. Barcha amaliy ishlar o‘qituvchi yoki katta kishi bilan, mashinalardan xavfsiz joyda bajariladi.
Masshtab: xaritadagi 1 sm = 5 km
6 sm × 500000 = 3000000 sm = 30 km
Bobo bolaga eski yong‘oq daraxti qayerda turganini tushuntirdi: maktab darvozasidan quyosh botadigan tomonga uch yuz qadam yurish kerak. Bola do‘sti bilan borib, daraxtni oson topdi. Yo‘nalish va masofa birga aytilsa, yo‘l aniq bo‘ladi.
Kuryer manzilga yo‘lni yo‘nalish va masofa bilan topadi, qidiruv-qutqaruv xodimi yo‘qolgan joyni xaritada belgilaydi, o‘rmonchi hududda yo‘l ko‘rsatadi.
Do‘stingizga sinfdan kutubxonagacha yo‘lni «qadam va burilish» bilan tushuntiring; u shu ko‘rsatma bo‘yicha topsin.
«Marshrut o‘yini»: katta kishi nazoratida maktab hovlisida guruhlar azimut va qadam soni yozilgan kartochka bo‘yicha yurib, yashirilgan belgini topadi; kompasni temir narsalardan uzoqroq tuting.