Gidrosferaning tarkibi. Dunyo okeani
Gidrosfera – Yerning suv qobig‘i; suv unda suyuq, qattiq (muz) va bug‘ holatida uchraydi. Gidrosfera suvining 96,5 % i Dunyo okeanida, 3,5 % i quruqlikdagi suvlarda; quruqlikdagi suvning deyarli yarmi muzliklarda, qariyb shuncha qismi yer ostida, daryo va ko‘llarda esa eng kam, lekin ular odamlar uchun eng qulay. Quyosh nuri okean suvini bug‘latadi, bug‘ yog‘in bo‘lib tushadi va daryolar orqali yana okeanga qaytadi – bu suvning tabiatda aylanishi. Dunyo okeani to‘rtta okeandan iborat: Tinch (eng katta va eng chuqur; maydoni butun quruqlikdan katta), Atlantika (ikkinchi), Hind (uchinchi) va Shimoliy Muz okeani (eng kichik va eng sovuq). Eng chuqur joy – Tinch okeandagi Mariana botig‘i, taxminan 11 km (zamonaviy o‘lchovlarda ≈ 10 935 m; darslikda 11 022 m). Dengizlar okeanning kichik qismlari, qo‘ltiq quruqlikka kirib borgan sayoz qism, bo‘g‘iz esa ikki suv havzasini tutashtiruvchi tor yo‘lak (Gibraltar). Okean tubida materik sayozligi (shelf, 200 m gacha), materik yonbag‘ri, okean tubi tekisliklari, suv osti tog‘lari va chuqur botiqlar bor. Chuqurlikni exolot o‘lchaydi: tovush suvda sekundiga ≈ 1500 m tezlikda tarqaladi, chuqurlik = 1500 × (vaqt : 2).
«Suv aylanishi»: katta kishi yordamida idishdagi issiq suv ustiga sovuq qopqoq tutiladi (bug‘dan ehtiyot bo‘ling, qo‘l tegizmang); qopqoqda tomchilar hosil bo‘lishini ko‘rib, yomg‘ir hosil bo‘lishi bilan solishtiring.