Daryolar
Daryo – o‘zan deb ataluvchi chuqurlikda oqayotgan doimiy suv oqimi; o‘zan daryo vodiysining eng past qismi. Daryo boshlanadigan joy manba, okean, dengiz, ko‘l yoki boshqa daryoga quyiladigan joy mansab deyiladi; asosiy daryoga yon tomondan quyiladigan kichik daryolar irmoqlar. Barcha suvi bir daryoga oqib tushadigan quruqlik maydoni daryo havzasi, qo‘shni havzalarni ajratuvchi chegara suvayirg‘ich deyiladi; dunyodagi eng katta havza Amazonka daryosiniki (taxminan 7 mln km²). Tog‘ daryolari tez oqadi, vodiylari tor va chuqur; tekislik daryolari keng o‘zanda sekin oqadi. Daryo baland joydan tushsa sharshara hosil bo‘ladi: eng baland sharshara Venesuelaning Anxel sharsharasi (979 m), Viktoriya sharsharasi taxminan 108 m, Niagara taxminan 50 m. Daryolar yomg‘ir, qor, muzlik va yer osti suvlaridan to‘yinadi; Amudaryo va Zarafshon asosan qor va muzlik suvidan, Sirdaryo aralash to‘yinadi. Odamlar daryolarga suv omborlari, kanallar va elektr stansiyalar qurgan; suvni isrof qilmaslik va ifloslantirmaslik kerak.
«Daryo maketi»: katta kishi nazoratida qum solingan tog‘orada qiya ariqcha o‘yib, suv quying; suv qanday oqishini, irmoq va delta hosil bo‘lishini kuzating. Haqiqiy daryo va kanal bo‘yida o‘ynamang.