Hayvonlar va o‘simliklarning o‘zaro bog‘liqligi
Hayvonlar o‘simliklarsiz yashay olmaydi: o‘simliklar kislorod chiqaradi, hayvonlarga ozuqa va boshpana beradi. Qushlar daraxt shoxlariga in quradi, sutemizuvchilar kovakda yashaydi. O‘simliklar ham hayvonlarsiz qiyin yashaydi. Arilar va kapalaklar gullarni changlatadi. Hayvonlar urug‘ tarqatadi: mevani yegan qush urug‘ni uzoqqa olib boradi, tikanli urug‘lar jun va patga yopishib ketadi, olmaxon yong‘oqni yashiradi va ba’zisini unutadi. Urug‘ni shamol (qoqio‘t, zarang) va suv (kokos) ham tarqatadi. Hayvonlar chiqindisi va nobud bo‘lgan jonzotlarning qoldig‘ini tuproqdagi mayda organizmlar qayta ishlab, o‘simlik uchun mineral tuzlarga aylantiradi. Ba’zan aloqa juda yaqin: Amerika tropiklarida akatsiya chumolilarga tikanlarida uy beradi, chumolilar esa uni o‘txo‘rlardan himoya qiladi. Pashshatutar kabi ba’zi o‘simliklar hasharotlarni tutib hazm qiladi, dengiz shilliqqurti eliziya esa yegan suv o‘tlari yordamida yorug‘likdan oziq oladi.
| Hayvonlarga o‘simlik kerak | O‘simliklarga hayvon kerak |
|---|---|
| kislorod | changlanish (ari, kapalak) |
| oziq | urug‘ tarqatish |
| boshpana (in, kovak) | tuproqda chiqindini qayta ishlash |
Qaysi guruhga kiradi?
Quruq o‘tlar orasida yurganingizda paypog‘ingizga mayda tikanli urug‘lar yopishadi. Siz urug‘ni yangi joyga olib borasiz.
Botaniklar, urug‘ sotuvchilar
Kiyimingizga urug‘ yopishsa, uni ehtiyotkorlik bilan olib, qanday ushlab turganini ko‘ring.
«Urug‘lar qanday sayohat qiladi»: rasmli kartochkalar (qoqio‘t, tikanli o‘t, kokos, olxo‘ri) oling va ularni «shamol», «hayvon», «suv» guruhlariga ajrating.