ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Hayvonlarning turlari va yashash muhiti

Darslar 10–11 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
11

Hayvonlar yashaydigan muhit

Darslik: 1-qism, 48–51-betlar
MaqsadHayvonlarning yashash muhitini (quruqlik-havo, suv, tuproq) va har bir muhitga xos moslashuvlarni bilish; adaptatsiya nimaligini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
yashash muhiti · habitatjabra · gilladaptatsiya · adaptationtangacha · scale
Tushuntirish

Hayvonning yashash muhiti — u yashaydigan, oziqlanadigan va nasl qoldiradigan joy. Hayvon o‘z muhitiga moslashadi; bu moslashish adaptatsiya deyiladi. Quruqlik-havo muhitidagi hayvonlar havodan kislorod olish a’zolariga ega, tanasi quyosh va qurishdan saqlovchi teri, par yoki qobiq bilan qoplangan. Suvli muhitda baliqlar jabralari bilan nafas oladi, tanasi silliq va tangacha bilan qoplangan, suzish pufagi bor. Delfin kabi sutemizuvchilar suvda yashasa ham o‘pka bilan nafas oladi va yuzaga chiqib turadi. Tuproqda kislorod va yorug‘lik kam: u yerda ko‘proq mayda umurtqasizlar yashaydi; yerqazar kabi hayvonlarning ko‘zi kuchsiz, ammo hid bilish va sezgi a’zolari rivojlangan, oyoqlari esa kavlashga moslashgan. Ba’zi hayvonlar bir necha muhitda yashaydi: qurbaqa quruqlikda o‘pka bilan, suvda teri orqali nafas oladi.

MuhitMoslashuvlar
Quruqlik-havoteri, par yoki qobiq; havodan nafas olish
Suvjabra, silliq tangachali tana, suzish pufagi
Tuproqkuchsiz ko‘z, hid va sezgi, kavlovchi oyoqlar
kiyik1 / 6

Qaysi guruhga kiradi?

🐿️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Parkdagi olmaxon shoxlar orasida sakraydi. Uzun, tukli dumi muvozanat saqlashga yordam beradi.

Kim ishlatadi

Biologlar, tabiat gidlari

Bugun sinab ko‘ring

Mushukni ko‘rsangiz, yurganda dumi nima qilishini kuzating.

Namunalar
Baliqning silliq tanasi suvda tez suzishga yordam beradi.
Yumronqoziq va yerqazar yer ostida in kavlaydi; laylak va burgut havoda uchadi.
Sinfda faoliyat

«Muhitlar» plakati: A3 varaqni uchga bo‘ling (havo-quruqlik, suv, tuproq). Har bir muhitga to‘rtta hayvon rasmi chizing yoki yopishtiring va bittadan moslashuvini yozing.

Mashq
1
Adaptatsiya nima?
2
Baliq suvdan qanday kislorod oladi?
3
Delfin baliqmi? Nima uchun?
4
Yer ostida yashovchi hayvonlarning ko‘zi nega kuchsiz bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBiz maktabga qanday kelamiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →