ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi4-sinf · 28-hafta

Maktabda yonib turgan chiroqlar

🎤 Muxbir savoli: Maktabimizda qaysi chiroqlar bekorga yonib turadi va elektrni qanday tejash mumkin?

MAKTAB
Tarbiya

Dushanba: kashfiyotlar

Dushanba kuni tarbiya darsida va lar haqida gaplashishdi. Rentgen nurlari tufayli odam tanasining ichini jarohatsiz ko‘rish mumkin bo‘ldi. Dorilar va ko‘p kasalliklardan saqlaydi. Kompyuterlar avval juda katta bo‘lgan, hozir ancha kichik va tez. Nodira opa aytdi: «Har bir ixtironing foydasi ham, ehtiyot qoidasi ham bor: dori faqat shifokor aytganidek ichiladi, ekran uchun vaqt cheklanadi.» Tanaffusda Malika koridorga qaradi: derazadan quyosh tushib turibdi, chiroqlar esa yonib turibdi! Savol tug‘ildi.

Topshiriq: Qaysi gap ehtiyot qoidasi?

Tabiiy fanlar

Seshanba: tejash yo‘llari

Seshanba kuni tabiiy fanlar darsida foydali qazilmalarni oqilona ishlatish haqida o‘qishdi. Ular cheklangan, shuning uchun: birinchi — : keraksiz chiroqni o‘chirish, suv va gazni isrof qilmaslik; ikkinchi — : eski metall, shisha va qog‘ozdan yangi buyum yasash; uchinchi — buyumni tashlamay ta’mirlash; to‘rtinchi — tiklanadigan energiya. Malika gipotezasini yozdi: «Eng ko‘p elektr sinflarda behuda ketadi: bolalar chiroqni o‘chirishni unutadi.» Reja: qayerda, qancha chiroq yonib turishini sanash.

Topshiriq: Tejash yo‘llarini guruhlarga ajrat.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

Tejash
Qayta ishlash
Tiklanadigan energiya

📰 Fakt: Foydali qazilmalar cheklangan, shuning uchun ularni tejash, qayta ishlash va tiklanadigan energiyaga o‘tish kerak.

MAKTAB
Ingliz tili

Where were you?

Seshanba kuni Malika va Zarina maktab farrosh xodimi bilan binoni aylanishdi — chiroqlarni sanash uchun. Ingliz tilida qavatlarni aytishdi: first floor, second floor, third floor. «Stairs» doim ko‘plikda; zinapoyada yugurmaymiz. Cherdak (attic) va yerto‘la (basement)ga faqat kattalar bilan kiriladi, tomga (roof) chiqilmaydi. Malika so‘radi: «Where were you yesterday morning?» Xodim javob berdi: «I was in the garage.» Natija: sinflardagi 40 ta chiroqdan faqat 2 tasi yonib turibdi, koridor, zal va zinapoyada esa 80 ta chiroqdan 20 tasi derazalar yorug‘ bo‘lsa-da yonib turibdi!

Topshiriq: Javobni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Iwasinthegarage.

📰 Fakt: Sinflarda 40 tadan atigi 2 ta chiroq yonib turardi, koridor, zal va zinapoyada esa 80 tadan 20 tasi.

Matematika

Chorshanba: plakat va foiz

Chorshanba kuni bolalar «Chiroqni o‘chir!» deb yozilgan uchburchak plakat yasashdi. Tomonlari 2,5 dm, 3,1 dm va 4,2 dm. : 2,5 + 3,1 + 4,2 = 9,8 dm. Koridor uzunligi 7 m 5 dm 4 cm 2 mm: 7 + 0,5 + 0,04 + 0,002 = 7,542 m. Zinapoya balandligi 3 m 8 dm 5 cm = 3,85 m. Keyin : 80 ta chiroqning 20 tasi yonib turibdi. 20 : 80 = 1/4, ya’ni 25 %. 80 ning 10 % i — 8 ta, 50 % i — 40 ta. «1 % — yuzdan bir, 1/100 = 0,01», — esladi Malika.

Topshiriq: 80 ta chiroqning 25 % i nechta?

Ona tili

Do‘stlik haqida

Ona tili darsi ijodkorlik soatida do‘stlik haqida yozishdi. Malika yozdi: «Anvar menga yordam beradi, men unga yordam beraman. Bizning gazetamizni ularning hammasi o‘qiydi. Sening do‘sting kim? Seni kim qo‘llaydi?» Opa lar qanday o‘zgarishini ko‘rsatdi: men + ning = mening, men + ni = meni, sen + ning = sening, sen + ni = seni — bitta n tushib qoladi. U olmoshida n orttiriladi: unga, unda, undan. Biz, siz, ular o‘zgarmaydi: bizning, ularni. Anvar qofiya topdi: kitob — javob. «Menimcha, chin do‘st sodiq bo‘ladi», — yozdi u.

Topshiriq: «Men» olmoshiga -ning qo‘shilganda nima bo‘ladi?

O‘qish savodxonligi

Payshanba: xotira va maqom

Payshanba kuni o‘qish darsida Abdulla Qahhorning «O‘tmishdan ertaklar» asari haqida gaplashishdi: u bolalik lariga asoslangan, nomida «ertak» bor, lekin ertak emas. Uni qayta aytib o‘tirmadi. Xotirada muallif «men» deb so‘zlaydi, vaqt va joy haqiqiy bo‘ladi, his-tuyg‘u bor. Malika o‘z xotirasini yozdi: «Men birinchi sinf eshigi oldida onamning qo‘lini mahkam ushlab turgandim. Qo‘rqardim ham, quvonardim ham.» Keyin Abdulla Po‘latovning «Bastakor Yunus bobo» she’ri mavzusi: bastakor Yunus Rajabiy 1500 dan ortiq xalq navosini yig‘ib, yo‘qolib ketishdan saqlagan. — olti : Buzruk, Rost, Navo, Dugoh, Segoh, Iroq. U 2003-yilda YUNESKO ro‘yxatiga kiritilgan. ni ham, tabiat boyligini ham asrash kerak!

Topshiriq: Qaysi belgi xotira asarini ko‘rsatadi?

MAKTAB
Tabiiy fanlar

Quyosh paneli

Payshanba kuni maktabdagi elektrik Malikaga tomdagi kichik panelni pastdan ko‘rsatdi. «Quyosh paneli quyosh nuridan elektr oladi, shamol turbinasi esa shamoldan. Ular tugamaydi — tiklanadigan energiya. O‘zbekistonda quyoshli kunlar ko‘p, shuning uchun quyosh energiyasi katta imkoniyat.» Tomga elektrikning o‘zi chiqadi: biz chiqmaymiz! Malikaning savoli: «Nega hamma narsani panelga topshirib qo‘ya qolmaymiz?» «Panel kechasi elektr bermaydi, bulutli kunda ham kam beradi, — dedi elektrik. — Eng arzon va eng toza elektr — ishlatilmagan elektr: ni saralash va elektrni tejash odat bo‘lsin.»

Topshiriq: Qaysi energiya manbai tiklanadi?

📰 Fakt: Quyosh paneli quyosh nuridan elektr oladi; O‘zbekistonda quyoshli kunlar ko‘p. Lekin eng toza elektr — ishlatilmagan elektr.

Matematika

Tonnalar va grammlar

Elektrik eski metall yig‘ish haqida ham aytdi. Malika massa birliklarini esladi: 1 t = 1 000 kg, shuning uchun 1 kg = 0,001 t; 1 kg = 1 000 g, 1 g = 0,001 kg. Sinf yig‘gan tunuka qutilar 512 g keldi: 0,512 kg. Boshqa qutilar 2 kg 384 g = 2,384 kg. Metall qabul qilish joyiga bir kuni 5,3 t, ertasi 1,9 t keldi (bu — faqat bizning shaharchamiz uchun misol): 5 3/10 + 1 9/10 = 6 12/10 = 7 2/10 = 7,2 t. : verguldan keyingi raqamlar soni maxrajdagi nollar sonini beradi, 0,7 = 7/10, 0,38 = 38/100.

Topshiriq: 512 g necha kilogramm?

MAKTAB
Tabiiy fanlar

Juma: qayta sanash

Juma kuni quyoshli ertalab Malika koridor, zal va zinapoyadagi chiroqlarni yana sanadi. Plakatlar osilgan edi, farrosh esa o‘chirgichlarni «derazali» va «derazasiz» guruhlarga ajratib qo‘ygan edi. Endi 80 ta chiroqdan atigi 5 tasi yonib turardi! Sinfda Nodira opa «O‘zingizni tekshiring»ni o‘tkazdi: tuproq qum, loy, chirindidan iborat; qazilmalar yonuvchi, rudali va norudali; metallar qora va rangli; qurilishda g‘isht, sement, granit. «Yer boyliklarini tejash, qayta ishlash va ta’mirlash — hammamizning ishimiz», — dedi opa.

Topshiriq: Plakatlardan keyin yonib turgan chiroqlar soni qanday o‘zgardi?

📰 Fakt: Plakat osilib, o‘chirgichlar guruhlanganidan keyin yonib turgan chiroq 20 tadan 5 taga tushdi (bizning maktab misolida).

MAKTAB
Tabiiy fanlarTarbiya

Maqola chiqdi!

Dushanba kuni «4-B xabarlari»da maqola chiqdi. Malika yozdi: «Gipotezam noto‘g‘ri chiqdi: elektr sinflarda emas, koridor, zal va zinapoyada ko‘proq behuda ketar ekan.» Direktor gazetani o‘qib, kelgusi yil o‘chirgichlarni yanada qulay joylashtirishni so‘radi. Zarina eslatdi: «Biz ham ixtirochi: plakat ixtiro qildik!» Anvar kulib qo‘shdi: «Chiroqni o‘chirish — eng arzon ixtiro!» Malika uyda ham o‘z xonasidagi chiroqni o‘chirishni odat qildi.

Topshiriq: Qaysi fakt «elektr eng ko‘p sinflarda behuda ketadi» gipotezasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 6 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliO‘qish savodxonligiIngliz tiliTabiiy fanlarTarbiya

0 / 13 yulduz

4-B xabarlari

Chiroqlar kunduz kuni nega yonadi?

Maktabimizda elektr ko‘proq sinflarda emas, koridor, zal va zinapoyada behuda ketardi: 80 ta chiroqdan 20 tasi (25 %) yorug‘ kunda yonib turardi. Foydali qazilmalar cheklangan, shuning uchun ularni tejash kerak. Plakatlar osib, o‘chirgichlarni guruhlaganimizdan keyin yonib turgan chiroq 5 taga tushdi. Quyosh paneli elektr beradi, lekin eng toza elektr — ishlatilmagan elektr.

— Malika, yosh muxbir

Tekshirilgan faktlar

  1. Foydali qazilmalar cheklangan, shuning uchun ularni tejash, qayta ishlash va tiklanadigan energiyaga o‘tish kerak.
  2. Sinflarda 40 tadan atigi 2 ta chiroq yonib turardi, koridor, zal va zinapoyada esa 80 tadan 20 tasi.
  3. Quyosh paneli quyosh nuridan elektr oladi; O‘zbekistonda quyoshli kunlar ko‘p. Lekin eng toza elektr — ishlatilmagan elektr.
  4. Plakat osilib, o‘chirgichlar guruhlanganidan keyin yonib turgan chiroq 20 tadan 5 taga tushdi (bizning maktab misolida).

Yulduzli savollar

  1. 2,5 + 3,1 + 4,2 nechaga teng?

  2. Qaysi gap to‘g‘ri?

  3. O‘ylab ko‘r: nega Malika chiroqlarni yana sanab ko‘rdi?

Hikoyadagi darslar