☰ Mundarija · O‘qish savodxonligi

Buyuk ajdodlar

Darslar 53–54 · 2 ta dars · M.E. Toirova. O‘qish savodxonligi 4-sinf, 1-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova, M.E. Toirova. 2-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova. 3- va 4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
54

Sohibqiron bobom mening

Darslik: 4-qism, 7–10-betlar
MaqsadMiltiqboy Xonnazarovning «Sohibqiron bobom mening» she’ri mavzusini umumiy aytish; buyuk ajdodlarimizning fanga qo‘shgan hissasini bilish.
Yangi so‘zlar
ajdod · ancestorSohibqiron · Sahibqiran (title of Amir Temur)olim · scholarfan · science
Tushuntirish

Miltiqboy Xonnazarov she’rida bobolarimizning fan va madaniyatga qo‘shgan hissasi ulug‘lanadi. Sohibqiron — Amir Temurning unvoni; u 1336-yilda Kesh (hozirgi Shahrisabz) yaqinida tug‘ilgan va 1405-yilda vafot etgan. Biz she’rni keltirmaymiz; o‘z matnimizni o‘qiymiz. Umuman ajdodlarimizdan al-Xorazmiy matematika va algebra rivojiga, Ibn Sino tibbiyotga, Mirzo Ulug‘bek astronomiyaga katta hissa qo‘shgan. «Algoritm» so‘zi al-Xorazmiy ismidan kelib chiqqan. Matnni o‘qib, qaysi olim qaysi sohada ishlaganini jadvalga yozamiz.

Namunalar
Matn «Bobolar izidan». Maktab kutubxonasida «Buyuk ajdodlar» burchagi ochildi. Unda al-Xorazmiy, Ibn Sino va Mirzo Ulug‘bek rasmlari osilgan. Al-Xorazmiy sonlar va tenglamalar bilan shug‘ullangan. Ibn Sino kasallarni davolash haqida kitoblar yozgan. Ulug‘bek esa yulduzlarni kuzatib, ularning jadvalini tuzgan. O‘quvchilar bu olimlarni o‘rganib, ularga o‘xshashga ahd qildi.
Jadval: al-Xorazmiy — matematika; Ibn Sino — tibbiyot; Ulug‘bek — astronomiya.
Sinfda faoliyat

«Ajdodlar jadvali»: bolalar uchta olimning ismi, sohasi va bitta ishini jadvalga yozadi.

Mashq
1
Al-Xorazmiy qaysi fan bilan shug‘ullangan?
2
Ibn Sino qaysi sohada ishlagan?
3
Ulug‘bek nimani kuzatgan?
4
«Sohibqiron» kimning unvoni?
5
«Algoritm» so‘zi qayerdan kelgan?