21
Bo‘lim yuzasidan takrorlash (I bo‘lim)
Darslik: 2-qism, 34–37-betlar
MaqsadI bo‘limda o‘rganilgan janrlarni (hikoya, she’r, rivoyat, xalq ertagi, masal) va mualliflarni takrorlash.
Yangi so‘zlar
janr · genremuallif · authorasar · work (literary)g‘oya · idea
Tushuntirish
I bo‘limda do‘stlik mavzusidagi asarlarni o‘qidik: Ashurali Jo‘rayevning «Kichik ustoz» hikoyasi, Quddus Muhammadiyning «Do‘st do‘stga oyna» she’ri, Abu Ali ibn Sino haqidagi rivoyat, «Do‘stlikda gap ko‘p ekan» xalq ertagi va Ezop masali. Darslikda Erkin Vohidovning do‘stlik haqidagi she’ridan parcha ham berilgan. Har bir janrning o‘z belgisi bor: hikoya — nasrda, she’r — misralarda, rivoyat — og‘izdan-og‘izga o‘tgan hikoya, ertak — «Bir bor ekan, bir yo‘q ekan», masal — hayvonlar va xulosa. Asarni o‘qib, janrini, muallifini va g‘oyasini ayta olishimiz kerak.
Namunalar
«Do‘stlik daftari». Men do‘stlik haqida to‘rt narsani yozib qo‘ydim. Birinchidan, haqiqiy do‘st kamchiligingni xafa qilmay aytadi. Ikkinchidan, u sening quvonching bilan quvonadi. Uchinchidan, ehtiyotkor bo‘lish kerak: shirin gap aytgan hamma ham do‘st emas. To‘rtinchidan, do‘st bilan birga o‘qish, yordamlashish do‘stlikni mustahkamlaydi. Men bu qoidalarga amal qilishga harakat qilaman.
Jadval: hikoya — Jo‘rayev; she’r — Muhammadiy; rivoyat — Ibn Sino; xalq ertagi — muallifi yo‘q; masal — Ezop haqida ma’lumot.
Sinfda faoliyat
«Janr stantsiyalari»: sinf 5 guruhga bo‘linadi, har guruh bitta janrning belgilarini sahna yoki rasm bilan ko‘rsatadi.
Mashq
1
«Kichik ustoz» qaysi janrda yozilgan va muallifi kim?
Hikoya; Ashurali Jo‘rayev
2
«Do‘st do‘stga oyna» qaysi janr va muallifi kim?
She’r; Quddus Muhammadiy
3
Qaysi janrda muallif noma’lum?
Xalq ertagi
4
Masalda hayvonlar nimani anglatadi?
Odamlarning xulq-atvorini
5
«Do‘stlik daftari» matnida nechta qoida yozilgan?
4