130
Burchakni transportir bilan o‘lchash
Darslik: 4-qism, 130-dars, 69–71-betlar
MaqsadTransportir bilan o‘lchashni mustahkamlash: qo‘shni burchaklar yig‘indisi, uchburchak burchaklari.
Yangi so‘zlar
qo‘shni burchaklar · adjacent anglesburchaklar yig‘indisi · sum of anglesuchburchak · triangleyoyiq burchak · straight angle
Tushuntirish
Yoyiq burchakni bir nur ikkita burchakka ajratsa, bu burchaklar gradus o‘lchovlarining yig‘indisi doim 180° bo‘ladi. Uchburchakning uchala burchagini o‘lchab qo‘shsak, yig‘indi 180° chiqadi (o‘lchash xatoligi bir-ikki gradusga farq qilishi mumkin). Bundan noma’lum burchakni topish mumkin: ikki burchak ma’lum bo‘lsa, uchinchisi = 180° − birinchi − ikkinchi.
Namunalar
Yoyiq burchakni 115° va ? ga ajratdi: ? = 180° − 115° = 65°.
Uchburchakning burchaklari 62° va 48° bo‘lsa, uchinchisi 180° − 62° − 48° = 70°.
Sinfda faoliyat
«Uchta burchak bir chiziqda»: bolalar qog‘ozga uchburchak chizib, uchala burchagini har xil rangga bo‘yaydi. Burchaklarni qo‘l bilan yirtib oladi (qaychisiz) va uchlarini bir nuqtaga qo‘yib yonma-yon teradi. Ular birgalikda yoyiq burchak (180°) hosil qilishini ko‘radi.
Mashq
1
Yoyiq burchak nur bilan ikkiga ajratildi, bir burchak 115°. Ikkinchisi necha gradus?
65
2
Yoyiq burchak nur bilan ikki burchakka ajratildi, bittasi ikkinchisidan ikki marta katta. Kichigi necha gradus?
60
3
To‘g‘ri burchak nur bilan ikki burchakka ajratildi, birinchisi 30°. Ikkinchisi necha gradus?
60
4
Uchburchakning ikki burchagi 62° va 48°. Uchinchi burchagi necha gradus?
70
5
Uchburchakning burchaklari yig‘indisi necha gradusga teng chiqadi?
180