ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi4-sinf · 34-hafta

Momaqaldiroq nega keyin eshitiladi?

🎤 Muxbir savoli: Nega momaqaldiroq chaqmoqdan keyin eshitiladi va bo‘ron qanchalik uzoqda ekanini qanday bilamiz?

Ingliz tili

Dushanba: chaqmoq va gumburlash

Dushanba kuni ingliz tili darsida kuchli ob-havo turlarini o‘rganishdi: hurricane, tornado, rainstorm, blizzard, thunder and lightning. «Lightning» — chaqmoq chaqnashi, «thunder» — momaqaldiroq tovushi. O‘qituvchi: «Avval chaqmoqni ko‘ramiz, keyin gumburlashni eshitamiz, chunki yorug‘lik tovushdan tezroq tarqaladi.» Kechqurun uyda yomg‘ir boshlandi. Aziz hisoblay boshladi: chaqmoq — bir, ikki, uch — gumburlash! Malika o‘ylab qoldi: gapni takrorlash oson, tekshirish esa qiyin. Savol: nega keyin? Gipotezasi: «Gumburlash chaqmoqdan keyin alohida paydo bo‘ladi.»

Topshiriq: Chaqmoq va gumburlash: qaysi biri yorug‘lik, qaysi biri tovush?

📰 Fakt: Chaqmoq — yorug‘lik, gumburlash — tovush; darslikda aytilishicha, yorug‘lik tovushdan tezroq tarqaladi (buni tekshirish kerak).

Ona tili

Seshanba: gap turlari

Seshanba kuni ona tili darsida Malika kechagi kuzatuvini gaplar bilan yozdi. — tugallangan fikr; bosh harf bilan boshlanadi, oxirida nuqta, so‘roq yoki undov qo‘yiladi. : «Momaqaldiroq gumburladi.» : «Chaqmoqni qachon ko‘rdingiz?» : «Qanday kuchli gumburlash!» : «Derazadan uzoqroq turing.» Gapning bosh bo‘laklari — (kim? nima?: chaqmoq) va (nima qildi?: chaqnadi). Fe’l shaxs va songa moslashadi: men ko‘rdim, sen ko‘rding, u ko‘rdi; biz ko‘rdik, siz ko‘rdingiz, ular ko‘rdilar.

Topshiriq: «Qanday kuchli gumburlash!» qaysi gap turi?

Matematika

Gradus va sekundomer

Malika vaqtni o‘lchash uchun sekundomerdan foydalanmoqchi bo‘ldi. Uning siferblati — aylana, to‘la aylanish 360°. O‘lchov birligi — : to‘g‘ri burchakning 1/90 qismi, 1°. To‘g‘ri burchak 90°, yoyiq burchak 180°, to‘la aylanish 360°. O‘tkir burchak 0° dan katta, 90° dan kichik; o‘tmas burchak 90° dan katta, 180° dan kichik. Soatda minut mili 1 minutda 6°, soat mili 1 soatda 30° buriladi. Sekundomerning sekund mili ham 360° : 60 = 6° ni 1 sekundda aylanadi. 3 soatda soat mili 3 × 30° = 90° buriladi — to‘g‘ri burchak!

Topshiriq: Sekundomerning sekund mili 5 sekundda necha gradusga buriladi?

Matematika

Chorshanba: transportir

Chorshanba kuni Malika sekundomer burchagini bilan o‘lchadi: transportir markazini burchak uchiga qo‘ydi, 0° ni bir tomoniga to‘g‘rilab, ikkinchi tomon kesgan sonni o‘qidi — 30°. Qo‘shni burchak: 180° − 30° = 150°. Uchburchakda burchaklar yig‘indisi 180°: 50° va 60° ma’lum bo‘lsa, uchinchisi 180° − 50° − 60° = 70°. To‘rtburchakda 360°: 80°, 100°, 90° bo‘lsa, to‘rtinchisi 360° − 270° = 90°. Doirani 8 ta teng sektorga bo‘lsa, har birining burchagi 360° : 8 = 45°. Kitobda: tovush havoda taxminan 340 m/s tezlik bilan yuradi, ya’ni har 3 sekund taxminan 1 km.

Topshiriq: Uchburchakning ikki burchagi 50° va 60°. Uchinchisi necha gradus?

📰 Fakt: Kitobga ko‘ra tovush havoda taxminan 340 m/s tezlik bilan yuradi: har 3 sekund taxminan 1 km.

Tabiiy fanlar

Kashfiyotlar tarixi

Tabiiy fanlar darsida — mavjud, lekin hali noma’lum narsani topish, — yangi narsani o‘ylab yaratish ekani aytildi. Qadimda odamlar olovni o‘zlashtirdi, g‘ildirak yuk tashishni osonlashtirdi, yozuv bilimni avlodlarga yetkazdi, bosma kitob esa uni ko‘pchilikka tarqatdi. Bug‘ mashinasi, elektr va samolyot hayotni o‘zgartirdi. Ko‘p ixtirolar tabiatni kuzatishdan tug‘ilgan: qushlar uchishi samolyot yaratuvchilarini, tikanli urug‘ning ilgakchalari esa yopishqoq lentani ilhomlantirgan. O‘zbekiston zaminidan al-Xorazmiy, Beruniy (Yer o‘lchamini hisoblagan), Ibn Sino va Ulug‘bek chiqqan. «Yangi kashfiyotlar oldingi bilimlarga tayanadi», — dedi opa.

Topshiriq: Kashfiyot va ixtiro: qaysi gap to‘g‘ri?

Tabiiy fanlar

Payshanba: kosmos tarixi

Payshanba kuni kosmosni o‘zlashtirish tarixi o‘rganildi. Qadimda ko‘p xalqlar Yerni yassi deb o‘ylagan. 1543-yilda polshalik olim Kopernik Yer va boshqa sayyoralar Quyosh atrofida aylanishini yozdi. 1957-yilda Yer atrofida aylangan birinchi uchirildi. 12-aprel 1961-yilda Yuriy Gagarin kosmosga uchgan birinchi inson bo‘ldi — Yerni bir marta aylanib chiqdi. 1969-yilda amerikalik astronavtlar Oyga qadam qo‘ydi. Hozir Xalqaro kosmik stansiyada turli davlat lari ishlaydi. tortishish kuchini yengishi uchun kuchli dvigatelga ega. Yo‘ldoshlar kosmosdan bo‘ronlarni ham kuzatadi.

Topshiriq: Qaysi voqea birinchi bo‘lgan?

Ingliz tili

Keep trying!

Payshanba kuni maktab yonidagi ochiq maydonda, Nodira opa nazoratida tajriba o‘tkazishdi. «When does the experiment start?» — «At five o’clock.» «Hurry up! We’re late.» Anvar 340 m narida ikkita katta yog‘och taxtani bir-biriga urdi, Malika uni ko‘rdi va sekundomerni yurgizdi, tovush yetib kelganda to‘xtatdi. Birinchi urinishda shamol tovushni olib ketdi, ikkinchisida mashina o‘tdi. «Keep trying!» — dedi Zarina. Beshta urinishdan keyin o‘rtacha vaqt taxminan 1 sekund chiqdi. 680 m da — taxminan 2 sekund: masofa ikki baravar, vaqt ham ikki baravar. English tovush «nd»: hand, sand, wind, pond.

Topshiriq: Savolni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Whattimedoesitstart?

📰 Fakt: Bizning o‘lchovlarda 340 m da tovush taxminan 1 sekundda, 680 m da taxminan 2 sekundda yetib keldi.

O‘qish savodxonligi

Juma: ertak va ilm

Juma kuni o‘qish darsida xitoy xalq ertagi «Dengiz suvi nega sho‘r?» haqida gaplashishdi: unda mehr-shafqat va mavzusi bor. Uni qayta aytib o‘tirmadi. Muhimi, ertak va ilm bir xil javob bermaydi. Ilmiy tushuntirish: daryolar tog‘ jinslaridan erigan tuzlarni dengizga olib boradi, quyosh ta’sirida suv , tuz esa dengizda qoladi. Tuz tanamiz uchun zarur, lekin ko‘p iste’mol zarar: kuniga taxminan bir choy qoshiqdan oshmasin. Keyin «Telebola» (I qism) — asar: uni ham qayta aytmadi. Ekran vaqtini kattalar bilan kelishib, da tutish va ko‘zni dam oldirish kerak.

Topshiriq: Dengiz suvi nega sho‘r, ilmga ko‘ra?

Tarbiya

Dunyoni ko‘rish yo‘llari

Juma kuni tarbiya darsida haqida gaplashishdi. Anvar so‘radi: «Tornadoni ko‘rish uchun qayerga borish kerak?» Nodira opa kuldi: dunyoni ko‘rishning ko‘p yo‘li bor. Avval o‘z Vatanimizni — shahar, tog‘ va tarixiy joylarni — bilib olamiz. Boshqa mamlakatlarga fan olimpiadalari, musiqa va sport lari, ish safarlari orqali boriladi. Sayohat bilan bog‘liq kasblar: tarjimon, gid, diplomat. «Eng muhimi, qaysi sohada bo‘lsak ham, yaxshi o‘qib, o‘z kasbining i bo‘lish. Muvaffaqiyatli inson — halol mehnat qilib, boshqalarga foyda keltiradigan odam.»

Topshiriq: Muvaffaqiyatli inson kim?

Tabiiy fanlarIngliz tili

Maqola chiqdi!

Dushanba kuni «4-B xabarlari»da maqola chiqdi. Malika yozdi: «Gipotezam noto‘g‘ri chiqdi: chaqmoq va gumburlash bir vaqtda paydo bo‘ladi, lekin yorug‘lik tovushdan tezroq yetib keladi. Biz buni o‘lchab tekshirdik.» Oxirida u bo‘ron masofasini topish qoidasini berdi: chaqmoq va gumburlash orasidagi sekundlarni 340 ga ko‘paytiramiz. Momaqaldiroq paytida uyda qolamiz, deraza va daraxtlardan uzoq turamiz. Aziz maqolani o‘qib, yomg‘irda hisoblashni yana mashq qildi: «Bir, ikki, uch...» — «Bu 1 km!» — kuldi Malika.

Topshiriq: Qaysi fakt «gumburlash chaqmoqdan keyin alohida paydo bo‘ladi» gipotezasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 6 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliO‘qish savodxonligiIngliz tiliTabiiy fanlarTarbiya

0 / 13 yulduz

4-B xabarlari

Chaqmoq va gumburlash bir vaqtda

Chaqmoq va gumburlash bir vaqtda hosil bo‘ladi, lekin yorug‘lik tovushdan ancha tez yetib keladi. Tovush havoda taxminan 340 m/s tezlik bilan yuradi. Tajribamizda 340 m dan tovush 1 sekundda, 680 m dan 2 sekundda yetib keldi. Shuning uchun chaqmoq va gumburlash orasidagi sekundlar soni bo‘ronning uzoqligini beradi: har 3 sekund taxminan 1 km.

— Malika, yosh muxbir

Tekshirilgan faktlar

  1. Chaqmoq — yorug‘lik, gumburlash — tovush; darslikda aytilishicha, yorug‘lik tovushdan tezroq tarqaladi (buni tekshirish kerak).
  2. Kitobga ko‘ra tovush havoda taxminan 340 m/s tezlik bilan yuradi: har 3 sekund taxminan 1 km.
  3. Bizning o‘lchovlarda 340 m da tovush taxminan 1 sekundda, 680 m da taxminan 2 sekundda yetib keldi.

Yulduzli savollar

  1. Chaqmoq va gumburlash orasida 6 sekund bo‘lsa, bo‘ron taxminan qanchalik uzoqda? (340 m/s)

  2. Doirani 4 ta teng sektorga bo‘lsak, har birining burchagi necha gradus?

  3. O‘ylab ko‘r: nega Malika tajribani ikki xil masofada o‘tkazdi?

Hikoyadagi darslar