ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: vaqt, perimetr va yuz; bo‘luvchilar va karralilar

Darslar 10–13 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
11

Takrorlash. Yuza va perimetr

Darslik: 1-qism, 11-dars, 34–36-betlar
MaqsadTo‘g‘ri to‘rtburchak, kvadrat va muntazam ko‘pburchakning perimetri hamda yuzini takrorlash.
Yangi so‘zlar
perimetr · perimeteryuz · areamuntazam ko‘pburchak · regular polygontomon · side
Tushuntirish

Ko‘pburchak perimetri – barcha tomonlari uzunliklarining yig‘indisi. To‘g‘ri to‘rtburchak: P = (a + b) × 2, S = a × b. Kvadrat: P = a × 4, S = a × a. Muntazam ko‘pburchakning barcha tomonlari teng, shuning uchun n tomonli bo‘lsa, P = a × n. Yuz kvadrat birliklarda (cm², m²) o‘lchanadi.

ShaklPerimetrYuza
To‘g‘ri to‘rtburchak(a + b) × 2a × b
Kvadrata × 4a × a
Muntazam n-burchaka × n–
a = 8b = 5P = 2 · (8 + 5) = 26 S = 8 · 5 = 40

P = 26 · S = 40

P — tomonlar yig‘indisi, S — katakchalar soni

🖼️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rasm ramkasi 20 cm uzun va 10 cm keng. Atrofiga o‘ralgan lenta 60 cm, ichidagi qog‘oz esa 200 cm² joyni egallaydi.

Kim ishlatadi

Duradgorlar, plitkachilar

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozda 4 × 2 to‘rtburchak chizing va chetidagi kataklarni sanang.

Namunalar
18 cm7 cm
Bo‘yi 18 cm, eni 7 cm bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak: P = (18 + 7) × 2 = 50 cm, S = 18 × 7 = 126 cm².
Tomoni 14 dm bo‘lgan muntazam beshburchak: P = 14 × 5 = 70 dm.
Sinfda faoliyat

«Xonani o‘lchaymiz»: guruhlar sinf doskasi yoki daftar varag‘ining bo‘yi va enini o‘lchab, perimetri va yuzini hisoblaydi.

Mashq
1
Bo‘yi 25 m, eni 12 m bo‘lgan bog‘ning perimetri necha metr?
2
Tomoni 9 cm bo‘lgan kvadratning yuzi necha cm²?
9 cm9 cm
3
Tomoni 8 cm bo‘lgan muntazam oltiburchakning perimetri necha cm?
4
To‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi 360 m², bo‘yi 24 m. Eni necha metr?
24 m?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chamizga nega chinor ekiladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →