12
Bo‘luvchilar va karralilar
Darslik: 1-qism, 12-dars, 37–39-betlar
MaqsadBo‘luvchi va karrali tushunchalarini bilish; sonning bo‘luvchilarini va karralilarini topish.
Yangi so‘zlar
bo‘luvchi · divisorkarrali · multiplebutunlay bo‘linadi · divides exactlyjuft son · even number
Tushuntirish
Agar a soni b ga qoldiqsiz bo‘linsa, a soni b ning karralisi, b esa a ning bo‘luvchisi deyiladi. Masalan, 84 : 12 = 7, demak 84 soni 12 ning karralisi, 12 esa 84 ning bo‘luvchisi. 1 soni har qanday sonning bo‘luvchisi. Sonning har bir bo‘luvchisi shu sondan katta emas, karralilari esa cheksiz ko‘p: ularni sonni 1, 2, 3, … ga ko‘paytirib topamiz.
Namunalar
20 ning bo‘luvchilari: 1, 2, 4, 5, 10, 20 (jami 6 ta).
6 ning karralilari: 6, 12, 18, 24, 30, …
Sinfda faoliyat
«Bo‘luvchi juftliklari»: bolalar 24 ni ikki ko‘paytuvchining ko‘paytmasi ko‘rinishida yozadi (1 × 24, 2 × 12, …) va shu orqali barcha bo‘luvchilarni topadi.
Mashq
1
18 sonining nechta bo‘luvchisi bor?
6
2
14, 24, 30, 45, 54, 70, 72, 100 sonlaridan 6 ga karrali bo‘lganlarini yozing.
24, 30, 54, 72
3
7 soni 343 ning bo‘luvchisimi?
Ha, 343 : 7 = 49
4
9 ning dastlabki beshta karralisini yozing.
9, 18, 27, 36, 45