ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: vaqt, perimetr va yuz; bo‘luvchilar va karralilar

Darslar 10–13 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
12

Bo‘luvchilar va karralilar

Darslik: 1-qism, 12-dars, 37–39-betlar
MaqsadBo‘luvchi va karrali tushunchalarini bilish; sonning bo‘luvchilarini va karralilarini topish.
Yangi so‘zlar
bo‘luvchi · divisorkarrali · multiplebutunlay bo‘linadi · divides exactlyjuft son · even number
Tushuntirish

Agar a soni b ga qoldiqsiz bo‘linsa, a soni b ning karralisi, b esa a ning bo‘luvchisi deyiladi. Masalan, 84 : 12 = 7, demak 84 soni 12 ning karralisi, 12 esa 84 ning bo‘luvchisi. 1 soni har qanday sonning bo‘luvchisi. Sonning har bir bo‘luvchisi shu sondan katta emas, karralilari esa cheksiz ko‘p: ularni sonni 1, 2, 3, … ga ko‘paytirib topamiz.

★Esda tuting
84 : 12 = 7. Demak, 84 soni 12 ning karralisi, 12 esa 84 ning bo‘luvchisi.
a1234612b1236918GCD = 6 · LCM = 36

EKUB(12, 18) = 6, EKUK = 36

Sariq: umumiy bo‘luvchilar; eng kattasi — EKUB

a · b = GCD · LCM: 216 = 216

🏃 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘n olti bola teng qatorlarga turdi: 2 qator 8 tadan yoki 4 qator 4 tadan. 3 ta teng qator bo‘lmaydi, demak 3 soni 16 ning bo‘luvchisi emas.

Kim ishlatadi

Jismoniy tarbiya o‘qituvchilari, orkestr rahbarlari

Bugun sinab ko‘ring

9 ta mayda narsani teng qatorlarga qo‘ying. Qaysi qatorlar soni to‘g‘ri keladi?

Namunalar
JuftlikBo‘luvchilar
1 × 201, 20
2 × 102, 10
4 × 54, 5
20 ning bo‘luvchilari: 1, 2, 4, 5, 10, 20 (jami 6 ta).
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960
6 ning karralilari: 6, 12, 18, 24, 30, …
Sinfda faoliyat

«Bo‘luvchi juftliklari»: bolalar 24 ni ikki ko‘paytuvchining ko‘paytmasi ko‘rinishida yozadi (1 × 24, 2 × 12, …) va shu orqali barcha bo‘luvchilarni topadi.

Mashq
1
18 sonining nechta bo‘luvchisi bor?
2
14, 24, 30, 45, 54, 70, 72, 100 sonlaridan 6 ga karrali bo‘lganlarini yozing.
3
7 soni 343 ning bo‘luvchisimi?
4
9 ning dastlabki beshta karralisini yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chamizga nega chinor ekiladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →