ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi4-sinf · 31-hafta

Piramida toshlari qanday ko‘chgan?

🎤 Muxbir savoli: Qadimda odamlar piramida uchun juda og‘ir tosh bloklarni qanday sudrab olib kelgan?

Ingliz tili

Dushanba: nimadan qurilgan?

Dushanba kuni ingliz tili darsi tarixdan edi: qadimda odamlar uyni atrofdagi materiallardan qurgan. «Clay (loy) sovuq va issiqdan saqlaydi: Xivadagi qadimiy devorlar loy g‘ishtdan qurilgan. Stone (tosh) mustahkam: Misr piramidalari tosh bloklardan qurilgan. Brick (g‘isht) — pishgan loy: Samarqanddagi Registon pishgan g‘isht va sirlangan koshinlardan. Animal skins (hayvon terisi) — ko‘chmanchilar chodiri uchun.» «The walls were made of clay.» «The tent was made of animal skins.» Malika o‘ylanib qoldi: piramidaning bitta tosh bloki juda og‘ir bo‘lsa, uni qanday sudrab olib kelishgan? Gipotezasi: «Quruq qum ustida ko‘p odam arqon bilan tortgan.»

Topshiriq: Gapni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Thewallsweremadeofclay.

📰 Fakt: Misr piramidalari katta tosh bloklardan qurilgan.

MAKTAB
Tarbiya

Til bilgan — el bilgan

Malika kutubxonada piramidalar haqida ingliz tilidagi entsiklopediyani topdi. Unda bir rasm bor edi: qadimgi Misr devor suratida katta tosh haykal chanada sudralayapti, bir kishi esa chana oldiga suv quyayapti. Malika onlayn-dan foydalandi, lekin u gapni chalkashtirib berdi. Zarina to‘g‘rilab berdi: ingliz tilini o‘rganayotgani foyda keldi. Nodira opa aytdi: odamga ko‘proq insonlar bilan qilish, kitoblarni asl tilida o‘qish imkonini beradi. Tarjimon yordamchi, lekin odamni to‘liq almashtirmaydi. «Til bilgan — el bilgan», — degan xalqimiz.

Topshiriq: Onlayn-tarjimon haqida qaysi gap to‘g‘ri?

📰 Fakt: Qadimgi Misr devor suratida tosh haykal chanada sudralayapti va bir kishi chana oldiga suv quyayapti.

Matematika

Seshanba: prizma va piramida

Seshanba kuni Malika qog‘ozdan piramida modelini yasamoqchi bo‘ldi. Avval haqida: uchburchakli yoyilmasi — 2 uchburchak va 3 to‘g‘ri to‘rtburchak. Yon sirt yuzi = asos perimetri × balandlik. Asosi 3, 4, 5 cm tomonli uchburchak, balandligi 10 cm bo‘lsa: perimetr 12 cm, yon sirt 12 × 10 = 120 cm². Asos yuzi 6 cm², demak to‘la sirt = 2 × 6 + 120 = 132 cm². ning bitta asosi bor, yon yoqlari uchburchak va hammasi da tutashadi. Uchburchakli piramidada 4 yoq, 6 qirra, 4 uch; to‘rtburchakli piramidada 5 yoq, 8 qirra, 5 uch.

Topshiriq: Asos perimetri 12 cm, prizma balandligi 10 cm. Yon sirt yuzi?

Ona tili

Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’l

Seshanba kuni ona tili darsida Malika tajriba rejasini yozdi: «Kecha biz piramida rasmini ko‘rdik. Taxtani hali sudramadik...» Opa ni tushuntirdi: harakat bajarilmaganini bildiradi va -ma qo‘shimchasi bilan yasaladi: bordi — bormadi, aytdi — aytmadi, yozyapti — yozmayapti. Kelasi zamonda emas so‘zi: kelmoqchi — kelmoqchi emas. -ma bir marta qo‘shiladi. Buyruqda ham: yoz — yozma, yozing — yozmang. Matnda zamon aralashmasligi kerak: o‘tgan zamonda aytilsa, hammasi shu zamonda. Anvar yozdi: «Prujinani juda cho‘zmang!»

Topshiriq: Bo‘lishsiz fe’l qaysi qo‘shimcha bilan yasaladi?

Tabiiy fanlar

Chorshanba: prujina va dinamometr

Chorshanba kuni tabiiy fanlar darsida kuchini o‘rganishdi. Jismni cho‘zsak yoki egsak, shakli o‘zgaradi. Qo‘yib yuborilgach, asl shakliga qaytsa, jism elastik: prujina, rezina, to‘p. Plastilin va loy esa shaklini saqlaydi. Prujinani qancha ko‘p cho‘zsak, uning tortuvchi kuchi shuncha katta. Shu xossa da ishlatiladi: prujina yuk ostida cho‘zilib, shkalada kuchni nyutonlarda ko‘rsatadi. Juda ko‘p cho‘zilgan prujina qaytmasligi mumkin. Rezinani yuzga yaqin tortib qo‘yib yubormang! Malika dinamometrni yuk bilan sinab ko‘rdi: u kuchni o‘lchay oldi.

Topshiriq: Qaysi jism elastik?

📰 Fakt: Dinamometr tortish kuchini nyutonlarda o‘lchaydi: prujina qancha ko‘p cho‘zilsa, kuch shuncha katta.

TexnologiyaIngliz tili

Varrak va ob-havo

Chorshanba kuni texnologiya darsida varrak yasashdi. ning qismlari: mato yoki qog‘ozdan yelkan, uni tarang tutuvchi , , ip va . Dum varrakni tekis uchishga yordam beradi. Ip pishiq, lekin yengil bo‘lishi kerak. Qadimda olimlar varrakka termometr bog‘lab, yuqorida havo yerdagidan sovuqroq ekanini bilishgan. Hovlida o‘qituvchi so‘radi: «What’s the weather like?» Malika javob berdi: «It’s sunny and windy.» «Sunny» — sun + y, n ikkilanadi; «windy» — wind + y. Issiq bilan sovuq o‘rtasida — warm. Varrakning ipiga dinamometr ulandi: shamolli kunda u 3 N tortishni ko‘rsatdi.

Topshiriq: Javobni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

It’ssunnyandwindy.

Tabiiy fanlar

Payshanba: quruq va nam qum

Payshanba kuni maktab qumloqida Malika tajriba qildi. Og‘ir quti solingan taxtani dinamometr bilan quruq qum ustida sudradi: shkala 8 N ni ko‘rsatdi. Keyin qumni sal namladi va yana sudradi: 5 N! Demak, nam qumda 8 − 5 = 3 N kam kuch kerak. — ikki jism tegib sirpanganda harakatga to‘sqinlik qiladigan kuch. Sirt qancha g‘adir-budur bo‘lsa, u shuncha kuchli; moy suritilsa yoki sirt silliqlansa, kamayadi. Nam qum qattiqroq: taxta kamroq botadi. Muzda esa qum sepiladi: ishqalanish ko‘paysin. Malika xulosa qildi: gipotezasi to‘liq to‘g‘ri emas ekan.

Topshiriq: Qumni namlaganda tortish kuchi qanday o‘zgardi?

📰 Fakt: Tajribada taxtani nam qumda sudrash uchun 5 N, quruq qumda esa 8 N kuch kerak bo‘ldi.

Matematika

Piramida yoyilmasi

Malika piramidalarni solishtirdi. Piramidaning asosi n-burchak bo‘lsa, n + 1 ta yoq, 2 × n ta qirra va n + 1 ta uch bor. Beshburchakli piramidada 6 yoq, 10 qirra, 6 uch; da 7 yoq, 12 qirra, 7 uch. Prizmaning ikkita asosi, piramidaning bitta. Malika to‘rtburchakli piramida modelining sini chizdi: 1 kvadrat va 4 uchburchak. Kvadrat tomoni 10 cm, bitta uchburchak yuzi 10 × 13 : 2 = 65 cm². To‘la sirt = asos yuzi + yon yoqlar yuzi yig‘indisi = 100 + 4 × 65 = 100 + 260 = 360 cm². Qirralar soni: 2 × 4 = 8 — hamma narsa mos tushdi.

Topshiriq: Oltiburchakli piramidada nechta qirra bor?

O‘qish savodxonligi

Juma: orzu va hunar

Juma kuni o‘qish darsida Mahmud Murodovning «Maydondagi bolalar» hikoyasi haqida gaplashishdi: unda bolalar si va kelajak kasbi haqida so‘z boradi. Uni qayta aytishmadi: o‘z jadvallarini yozishdi — orzu va unga yetish uchun qadamlar. Malikaning orzusi — tadqiqotchi muxbir bo‘lish, Anvarniki — muhandis. Orzuga yetish uchun o‘qish va mehnat kerak. Keyin Ravshan Isoqovning «Zardo‘z» she’ri mavzusi: zardo‘zlik — zar iplar bilan naqsh tikish san’ati. O‘z to‘rtliklarida kulol hunarini yozishdi. sabr, aniqlik va mehr bilan o‘rganiladi; pul yo‘qolishi mumkin, hunar doim odam bilan qoladi. Igna, qaychi bilan faqat katta kishi nazoratida ishlashadi.

Topshiriq: Hunarning qadri nimada?

Tabiiy fanlarTarbiya

Maqola chiqdi!

Juma kuni «4-B xabarlari»da maqola chiqdi. Malika yozdi: «Gipotezam to‘liq to‘g‘ri chiqmadi: yukli taxta nam qumda sudralsa, kamroq kuch kerak ekan. Qadimgi Misr devor surati ham shunga mos keladi.» Nodira opa maqtadi: «Sen faktni tajriba va suratdan topding, tarjimon xatosini ham tekshirding.» Zarina qum qutisiga yana namlik qo‘shishni taklif qildi — kelgusi tajriba uchun. Anvar esa qog‘oz piramidani gazeta yoniga qo‘ydi.

Topshiriq: Qaysi fakt «quruq qumda ko‘p odam tortgan» gipotezasini to‘g‘rilab berdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 7 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliO‘qish savodxonligiIngliz tiliTabiiy fanlarTarbiyaTexnologiya

0 / 13 yulduz

4-B xabarlari

Nam qum sudrashni yengillatadi

Misr piramidalari katta tosh bloklardan qurilgan. Qadimgi devor suratida haykal chanada sudralayapti va bir kishi chana oldiga suv quyayapti. Tajribamizda yukli taxtani quruq qumda tortish uchun 8 N, nam qumda esa 5 N kuch kerak bo‘ldi. Nam qum qattiqroq, taxta kam botadi va ishqalanish kamayadi. Demak, olimlar fikricha, suv ishni yengillatgan bo‘lishi mumkin.

— Malika, yosh muxbir

Tekshirilgan faktlar

  1. Misr piramidalari katta tosh bloklardan qurilgan.
  2. Qadimgi Misr devor suratida tosh haykal chanada sudralayapti va bir kishi chana oldiga suv quyayapti.
  3. Dinamometr tortish kuchini nyutonlarda o‘lchaydi: prujina qancha ko‘p cho‘zilsa, kuch shuncha katta.
  4. Tajribada taxtani nam qumda sudrash uchun 5 N, quruq qumda esa 8 N kuch kerak bo‘ldi.

Yulduzli savollar

  1. Asosi 5 burchakli piramidada nechta yoq bor?

  2. Muzli yo‘lga nega qum sepiladi?

  3. O‘ylab ko‘r: nega Malika tajribani quruq va nam qumda takrorladi?

Hikoyadagi darslar