7
Takrorlash. Ish unumdorligiga doir masalalar
Darslik: 1-qism, 7-dars, 22–24-betlar
MaqsadIsh unumdorligi, ish vaqti va ish hajmi orasidagi bog‘lanishni takrorlash.
Yangi so‘zlar
ish unumdorligi · rate of workish hajmi · amount of workish vaqti · working timesmena · shift
Tushuntirish
Birlik vaqtda bajarilgan ish miqdori ish unumdorligi (v) deyiladi. Ish hajmi A, ish vaqti t bo‘lsa: A = v × t, v = A : t, t = A : v. Bu formulalar harakat formulalariga o‘xshaydi: tezlik o‘rnida unumdorlik, masofa o‘rnida ish hajmi turibdi.
Namunalar
Dastgoh soatiga 160 ta detal yasaydi. 6 soatda 160 × 6 = 960 ta detal yasaydi.
Smenada 24 000 quti qadoqlandi, unumdorlik soatiga 3 000 quti. Smena 24 000 : 3 000 = 8 soat davom etgan.
Sinfda faoliyat
«Ustaxona»: guruh «ustalar» ish hajmi va vaqtni oladi (masalan, 60 ta qog‘oz gul 5 minutda). Ular unumdorlikni hisoblab, qaysi guruh tezroq ishlashini aniqlaydi.
Mashq
1
Dastgoh soatiga 240 ta detal yasaydi. U 7 soatda nechta detal yasaydi?
1680
2
Zavodda 6 soatda 5 400 ta g‘isht tayyorlandi. Soatiga nechta g‘isht tayyorlangan?
900
3
Tikuvchi kuniga 12 ta ko‘ylak tikadi. 96 ta ko‘ylakni necha kunda tikadi?
8
4
Birinchi usta 4 soatda 48 ta, ikkinchi usta 5 soatda 55 ta detal yasadi. Kimning unumdorligi yuqori?
Birinchisiniki: 12 ta/soat > 11 ta/soat