ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: formulalar, ish unumdorligi, tenglamalar, koordinata nuri

Darslar 6–9 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
7

Takrorlash. Ish unumdorligiga doir masalalar

Darslik: 1-qism, 7-dars, 22–24-betlar
MaqsadIsh unumdorligi, ish vaqti va ish hajmi orasidagi bog‘lanishni takrorlash.
Yangi so‘zlar
ish unumdorligi · rate of workish hajmi · amount of workish vaqti · working timesmena · shift
Tushuntirish

Birlik vaqtda bajarilgan ish miqdori ish unumdorligi (v) deyiladi. Ish hajmi A, ish vaqti t bo‘lsa: A = v × t, v = A : t, t = A : v. Bu formulalar harakat formulalariga o‘xshaydi: tezlik o‘rnida unumdorlik, masofa o‘rnida ish hajmi turibdi.

TopamizFormula
Ish miqdoriA = v × t
Ish unumiv = A : t
Ish vaqtit = A : v
6666A = w × t6 × 4 = 24

ish hajmi A = 24 dona

Ko‘paytirish: jami = bir qism × qismlar soni; bo‘lish — teskari amal

🌱 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bog‘bon har soatda 10 tadan ko‘chat ekadi. 4 soatda u 40 ta ko‘chat ekadi.

Kim ishlatadi

Bog‘bonlar, novvoylar

Bugun sinab ko‘ring

10 soniyada nechta marta chapak chalishingizni sanang, 30 soniyada qancha bo‘lishini ayting.

Namunalar
160160160160160160?
Dastgoh soatiga 160 ta detal yasaydi. 6 soatda 160 × 6 = 960 ta detal yasaydi.
Smenada 24 000 quti qadoqlandi, unumdorlik soatiga 3 000 quti. Smena 24 000 : 3 000 = 8 soat davom etgan.
Sinfda faoliyat

«Ustaxona»: guruh «ustalar» ish hajmi va vaqtni oladi (masalan, 60 ta qog‘oz gul 5 minutda). Ular unumdorlikni hisoblab, qaysi guruh tezroq ishlashini aniqlaydi.

Mashq
1
Dastgoh soatiga 240 ta detal yasaydi. U 7 soatda nechta detal yasaydi?
2
Zavodda 6 soatda 5 400 ta g‘isht tayyorlandi. Soatiga nechta g‘isht tayyorlangan?
3
Tikuvchi kuniga 12 ta ko‘ylak tikadi. 96 ta ko‘ylakni necha kunda tikadi?
4
Birinchi usta 4 soatda 48 ta, ikkinchi usta 5 soatda 55 ta detal yasadi. Kimning unumdorligi yuqori?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJun nega issiq tutadi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →