9
Takrorlash. Koordinata nuri va burchagi
Darslik: 1-qism, 9-dars, 28–30-betlar
MaqsadKoordinata nuri, shkala va koordinata burchagini takrorlash: nuqtaning o‘rnini aniqlash.
Yangi so‘zlar
koordinata nuri · number rayhisob boshi · origin (starting point)birlik kesma · unit segmentkoordinata burchagi · coordinate grid
Tushuntirish
Koordinata nurida hisob boshi, yo‘nalish va birlik kesma beriladi. Bo‘linma qiymatini topish uchun ikki qo‘shni belgilangan son orasidagi farqni bo‘linmalar soniga bo‘lamiz. Ikkita perpendikular nur koordinata burchagini hosil qiladi. Nuqta A(3; 5) deb yoziladi: avval gorizontal nur bo‘yicha 3 qadam, so‘ng yuqoriga 5 qadam.
A(4; 3)
Avval x (o‘ngga), keyin y (yuqoriga)
🎟️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Teatr chiptasida 4-qator, 6-o‘rin yozilgan, ya’ni joy ikkita son bilan topiladi. To‘rdagi nuqta ham shunday topiladi.
Kim ishlatadi
Teatr xodimlari, dengizchilar
Bugun sinab ko‘ring
Katakli qog‘ozda 5 katak o‘ngda, 1 katak yuqorida nuqta belgilang.
Namunalar
Nurda 0 va 24 orasida 4 bo‘linma bor: bo‘linma qiymati 24 : 4 = 6. Belgilar: 0, 6, 12, 18, 24.
B(4; 2) nuqtani topish uchun 4 katak o‘ngga, 2 katak yuqoriga boramiz.
Sinfda faoliyat
«Dengiz jangi»: juftlikda daftar kataklarida koordinata burchagi chiziladi; bir bola nuqta koordinatasini aytadi, ikkinchisi uni belgilaydi.
Mashq
1
Nurda 0 va 60 sonlari orasida 5 ta bo‘linma bor. Bitta bo‘linmaning qiymati nechaga teng?
12
2
Bo‘linma qiymati 8 bo‘lgan nurda hisob boshidan 5-belgi qaysi songa to‘g‘ri keladi?
40
3
A(1; 2) va B(5; 2) nuqtalar bir gorizontal chiziqda yotadi. AB kesma necha birlik?
4
4
A(1; 2), B(5; 2), C(5; 6), D(1; 6) nuqtalar ketma-ket tutashtirilsa, qanday shakl hosil bo‘ladi?
Kvadrat (tomoni 4 birlik)