52
Quvlama harakat
Darslik: 2-qism, 52-dars, 40–42-betlar
MaqsadQuvlama harakat: quvish tezligi va quvib yetish vaqti.
Yangi so‘zlar
quvlama harakat · catch-up motionquvish tezligi · catch-up speedoldinda ketayotgan · the one aheadtezliklar farqi · difference of speeds
Tushuntirish
Bir tomonga ketayotgan ikki jismdan orqadagisi tezroq bo‘lsa, u oldindagiga yetib oladi. Har soatda masofa v₂ − v₁ ga kamayadi; bu quvish tezligi. Quvib yetish vaqti t = S : (v₂ − v₁). Masalan, piyoda 5 km/h bilan 20 km oldinda ketyapti, velosipedchi 15 km/h bilan quvyapti: quvish tezligi 15 − 5 = 10 km/h, vaqt 20 : 10 = 2 h.
Namunalar
80 km/h va 60 km/h: quvish tezligi 80 − 60 = 20 km/h.
Oraliq 45 km, tezliklar 85 va 70 km/h: 45 : (85 − 70) = 3 h.
Sinfda faoliyat
«Quvlama» chizma: kesmada old va orqa jismni belgilab, har soatda oraliq qancha kamayishini yozing.
Mashq
1
Orqadagi avtomobil 80 km/h, oldindagisi 60 km/h tezlik bilan ketyapti. Quvish tezligi necha km/h?
20
2
Piyoda 5 km/h bilan 20 km oldinda ketyapti. Velosipedchi 15 km/h bilan quvyapti. Necha soatda yetib oladi?
2
3
Oraliq 45 km, orqadagi mashina 85 km/h, oldindagisi 70 km/h. Necha soatda yetib oladi?
3
4
Oraliq 12 km. Orqadagi velosipedchi 16 km/h, oldindagisi 12 km/h tezlikda. 2 h dan keyin oraliq necha km?
4