ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Qarama-qarshi harakat va quvlama harakatga kirish

Darslar 51–54 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
50

Qarama-qarshi harakat

Darslik: 2-qism, 50-dars, 34–36-betlar
MaqsadQarama-qarshi yo‘nalishdagi harakat: uzoqlashish tezligi.
Yangi so‘zlar
uzoqlashish tezligi · separation speedqarama-qarshi yo‘nalish · opposite directionsbir joydan · from the same placeoraliq masofa · distance between
Tushuntirish

Ikki jism bir joydan bir vaqtda qarama-qarshi tomonlarga harakatlansa, ular orasidagi masofa har soatda v₁ + v₂ ga ortadi; bu uzoqlashish tezligi: vuz = v₁ + v₂. t vaqtdan keyin ular orasidagi masofa S = (v₁ + v₂) × t. Teskari masalalarda S : t uzoqlashish tezligini beradi. Masalan, ikki do‘st maktab darvozasidan 50 va 65 m/min tezlik bilan qarama-qarshi tomonga yurdi: har minutda 115 m uzoqlashadi, 4 minutda 460 m.

50 m/min65 m/minO
ABOrasidagi masofa: 200 km

uzoqlashish tezligi = v₁ + v₂

Masofa vaqt o‘tishi bilan ortadi

🏟️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Stadion o‘rtasidan ikki bola qarama-qarshi tomonga yugurdi: soniyasiga 3 m va 2 m. Har soniyada orasi 5 m ortadi, 4 soniyadan keyin 20 m.

Kim ishlatadi

Sport murabbiylari, dengizchilar

Bugun sinab ko‘ring

Tasavvur qiling, ikki kishi qarama-qarshi tomonga 3 qadamdan yurdi. Orasi necha qadam?

Namunalar
Uzoqlashish tezligi 50 + 65 = 115 m/min; 4 minutda 115 × 4 = 460 m.
45 km/h55 km/hO
Ikki avtobus bekatdan qarama-qarshi tomonga 45 va 55 km/h bilan chiqdi: 3 h da (45 + 55) × 3 = 300 km.
Sinfda faoliyat

«Ikki tomonga»: hovlida (o‘qituvchi nazoratida) ikki bola orqama-orqa turib, qarama-qarshi tomonga 10 qadamdan yuradi. Sinf ular orasidagi masofani ikkala yo‘l yig‘indisi sifatida hisoblab, o‘lchab tekshiradi.

Mashq
1
Ikki do‘st bir joydan qarama-qarshi tomonga 50 va 65 m/min tezlik bilan yurdi. Uzoqlashish tezligi necha m/min?
2
Ikki avtobus bir bekatdan qarama-qarshi tomonga 45 va 55 km/h tezlik bilan chiqdi. 3 h dan keyin ular orasi necha km?
3
Ikki velosipedchi bir joydan qarama-qarshi tomonga chiqdi. 2 h dan keyin ular orasi 56 km bo‘ldi. Biri 13 km/h bilan yurgan. Ikkinchisining tezligi necha km/h?
13 km/h? km/hO
4
Ikki kema bir iskaladan qarama-qarshi tomonga 25 va 35 km/h tezlik bilan suzdi. Necha soatdan keyin ular orasi 240 km bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQushlar sovuqda nega muzlamaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →