50
Qarama-qarshi harakat
Darslik: 2-qism, 50-dars, 34–36-betlar
MaqsadQarama-qarshi yo‘nalishdagi harakat: uzoqlashish tezligi.
Yangi so‘zlar
uzoqlashish tezligi · separation speedqarama-qarshi yo‘nalish · opposite directionsbir joydan · from the same placeoraliq masofa · distance between
Tushuntirish
Ikki jism bir joydan bir vaqtda qarama-qarshi tomonlarga harakatlansa, ular orasidagi masofa har soatda v₁ + v₂ ga ortadi; bu uzoqlashish tezligi: v_uz = v₁ + v₂. t vaqtdan keyin ular orasidagi masofa S = (v₁ + v₂) × t. Teskari masalalarda S : t uzoqlashish tezligini beradi. Masalan, ikki do‘st maktab darvozasidan 50 va 65 m/min tezlik bilan qarama-qarshi tomonga yurdi: har minutda 115 m uzoqlashadi, 4 minutda 460 m.
Namunalar
Uzoqlashish tezligi 50 + 65 = 115 m/min; 4 minutda 115 × 4 = 460 m.
Ikki avtobus bekatdan qarama-qarshi tomonga 45 va 55 km/h bilan chiqdi: 3 h da (45 + 55) × 3 = 300 km.
Sinfda faoliyat
«Ikki tomonga»: hovlida (o‘qituvchi nazoratida) ikki bola orqama-orqa turib, qarama-qarshi tomonga 10 qadamdan yuradi. Sinf ular orasidagi masofani ikkala yo‘l yig‘indisi sifatida hisoblab, o‘lchab tekshiradi.
Mashq
1
Ikki do‘st bir joydan qarama-qarshi tomonga 50 va 65 m/min tezlik bilan yurdi. Uzoqlashish tezligi necha m/min?
115
2
Ikki avtobus bir bekatdan qarama-qarshi tomonga 45 va 55 km/h tezlik bilan chiqdi. 3 h dan keyin ular orasi necha km?
300
3
Ikki velosipedchi bir joydan qarama-qarshi tomonga chiqdi. 2 h dan keyin ular orasi 56 km bo‘ldi. Biri 13 km/h bilan yurgan. Ikkinchisining tezligi necha km/h?
15
4
Ikki kema bir iskaladan qarama-qarshi tomonga 25 va 35 km/h tezlik bilan suzdi. Necha soatdan keyin ular orasi 240 km bo‘ladi?
4