48
Qarama-qarshi harakat
Darslik: 2-qism, 48-dars, 28–30-betlar
MaqsadQarama-qarshi harakat: yaqinlashish tezligi va uchrashuv.
Yangi so‘zlar
qarama-qarshi harakat · motion in opposite directionsyaqinlashish tezligi · approach speedqolgan masofa · remaining distanceuchrashuv · meeting
Tushuntirish
Ikki jism bir vaqtda bir-biriga qarab harakatlansa, ular orasidagi masofa har soatda v₁ + v₂ ga kamayadi; bu yaqinlashish tezligi: v_yaq = v₁ + v₂. t soatdan keyin ular orasida S − (v₁ + v₂) × t masofa qoladi. Masofa 0 ga teng bo‘lganda ular uchrashadi. Masalan, 36 km masofadagi piyodalar 4 va 5 km/h bilan bir-biriga qarab chiqsa, 36 : (4 + 5) = 4 h da uchrashadi.
Namunalar
Yaqinlashish tezligi 4 + 5 = 9 km/h; 36 : 9 = 4 h.
Orasi 350 km bo‘lgan shaharlardan 60 va 80 km/h bilan bir-biriga qarab: 2 h da 350 − (60 + 80) × 2 = 70 km qoladi.
Sinfda faoliyat
«Uchrashuv»: ikki bola sinfning ikki chetidan bir-biriga qarab odatiy qadam bilan yuradi; ularning qadamlari sonini qo‘shib masofani baholang.
Mashq
1
Piyodalar 4 km/h va 5 km/h tezlik bilan bir-biriga qarab yuribdi. Yaqinlashish tezligi necha km/h?
9
2
Orasi 36 km bo‘lgan joylardan 4 va 5 km/h tezlikda bir-biriga qarab chiqqan piyodalar necha soatdan keyin uchrashadi?
4
3
Orasi 350 km bo‘lgan ikki shahardan ikki avtomobil bir vaqtda 60 va 80 km/h tezlik bilan bir-biriga qarab chiqdi. 2 h dan keyin ular orasi necha km?
70
4
Ikki velosipedchi 15 va 12 km/h tezlik bilan bir-biriga qarab chiqib, 3 h da uchrashdi. Boshlang‘ich masofa necha km?
81