☰ Mundarija · Matematika

Ko‘p xonali sonlarni qo‘shish va ayirish

Darslar 16–20 · 5 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
18

Ko‘p xonali sonlarni ayirish

Darslik: 1-qism, 18-dars, 55–57-betlar
MaqsadKo‘p xonali sonlarni ustun shaklida ayirishni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
ustun shaklida ayirish · column subtractionkamayuvchi · minuendayriluvchi · subtrahendqarz olish · borrowing
Tushuntirish

Ayirishda kamayuvchi ostiga ayriluvchini xonama-xona yozamiz va o‘ngdan boshlab ayiramiz. Agar xonada kamayuvchi raqami ayriluvchidan kichik bo‘lsa, oldingi katta xonadan 1 ni qarz olamiz: u 10 ta kichik birlikka teng. Qarz olingan xonaning ustiga nuqta qo‘yamiz va o‘sha xonada 1 ni kamaytiramiz.

Namunalar
876 954 − 543 321 = 333 633 (har bir xonada kamayuvchi raqami katta, qarz olish kerak emas).
500 300 − 187 645: nollardan qarz olib, ketma-ket ayiramiz. Javob: 312 655. Tekshirish: 312 655 + 187 645 = 500 300.
Sinfda faoliyat

«Qarz qaytarish»: bolalar 1 000 000 − 345 678 misolini bosqichma-bosqich yechadi; har bir qarz olishni daftarda nuqta bilan belgilab, qo‘shish orqali tekshiradi.

Mashq
1
574 806 − 239 417 = ?
2
1 000 000 − 345 678 = ?
3
x + 258 700 = 734 610. x ni toping.
4
Omborda 520 400 kg bug‘doy bor edi. 275 900 kg sotildi. Necha kg qoldi?
5
5 000 000 − 876 459 = ?