Darslar 139–142 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
133
To‘plamlar kesishmasi
Darslik: 4-qism, 133-dars, 72–74-betlar
MaqsadTo‘plamlar kesishmasi: A ∩ B, umumiy elementlar; bo‘sh kesishma.
Yangi so‘zlar
kesishma · intersectionumumiy element · common elementbelgi ∩ · the sign ∩bo‘sh to‘plam · empty set
Tushuntirish
A va B to‘plamlarning umumiy elementlaridan tuzilgan to‘plam ularning kesishmasi deyiladi va A ∩ B deb yoziladi. Diagrammada ikki oval bir-birining ustiga qisman tushadi, umumiy qismi kesishmani ko‘rsatadi. Agar umumiy element bo‘lmasa, kesishma bo‘sh to‘plam bo‘ladi: A ∩ B = ∅.
A ∩ B = {4, 5} (ikkalasida bor)
n(A ∪ B) = 5 + 4 − 2 = 7
🖍️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Ikki bola penallaridagi ranglarni ro‘yxatga yozadi. Ikkala ro‘yxatda ham bo‘lgan ranglar kesishma bo‘ladi.
Kim ishlatadi
Dizaynerlar, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Uchta meva nomini ayting, do‘stingizdan ham uchtasini so‘rang va ikkala ro‘yxatda borlarini toping.
Namunalar
A = {5, 10, 15, 20, 25}, B = {10, 20, 30}. Ikkala to‘plamda bor sonlar: 10 va 20. Demak, A ∩ B = {10, 20}.
A = {1, 2, 3}, B = {4, 5}. Umumiy element yo‘q, shuning uchun A ∩ B = ∅. Shakllardan: A – qizil shakllar, B – kvadratlar bo‘lsa, A ∩ B – qizil kvadratlar.
Sinfda faoliyat
«Ikki halqa»: yerda ikki halqa qisman ustma-ust qo‘yiladi. Bir halqa – «qizil kiyim», ikkinchisi – «bosh kiyim». Bolalar o‘z o‘rnini topadi; ikkala halqaga tegishli joyda kimlar turishini ayting.
Mashq
1
A = {1, 2, 3, 4, 5, 6}, B = {4, 5, 6, 7, 8}. A ∩ B ni yozing.
{4, 5, 6}
2
A – 24 gacha 4 ga karrali natural sonlar, B – 24 gacha 6 ga karrali natural sonlar. A ∩ B ni yozing.
{12, 24}
3
A = {a, b, c, d}, B = {c, d, e}. A ∩ B ni yozing.
{c, d}
4
A – juft sonlar to‘plami, B – toq sonlar to‘plami. A ∩ B nimaga teng?
A ∩ B = ∅ (juft va toq son bir vaqtda bo‘lmaydi).
5
A – yashil shakllar, B – doiralar. A ∩ B qanday shakllardan iborat?