Yostiqdagi «tuk-tuk»
🔍 Haftaning sirri: Kechasi yostig‘imda kim taqillayapti?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba: kechasi «tuk-tuk»
Dushanba. Kechasi yotib, qulog‘im yostiqqa tegishi bilan «tuk-tuk-tuk» degan ovoz eshitildi! Xuddi yostiq ichida kimdir taqillayotgandek. Ona tili darsida -illa qo‘shimchasi tovushga taqlid fe’llarini yasashini o‘rgangan edik: taq + illa = , g‘uv + illa = , g‘ing + illa = , vaq + illa = . Bu ovoz taqillardi, g‘uvillamasdi, g‘ingillamasdi ham. Bir maromda, bir xil: tuk-tuk-tuk. Eshik ortida ham, derazada ham hech kim yo‘q edi. Uy jim. Kundaligimga yozdim: «Yostig‘imda kim taqillayapti?»
Topshiriq: «Taq» so‘zidan tovushga taqlid fe’li qaysi?
🔍 Iz: Kechasi uy jim bo‘lganda yostiqda bir maromdagi «tuk-tuk-tuk» eshitiladi.
Seshanba: tovushlar to‘plami
Seshanba. Matematikada to‘plamlar si va sini o‘rgandik. A va B ning umumiy elementlaridan tuzilgan to‘plam — kesishma A ∩ B. Hamma elementlar birgalikda — birlashma A ∪ B, umumiy elementlar bir marta yoziladi: n(A ∪ B) = n(A) + n(B) − n(A ∩ B). Men tungi tovushlarimni to‘plam qildim. A — yotganda eshitiladiganlar: {tuk-tuk, soat, shamol}. B — o‘tirganda eshitiladiganlar: {soat, shamol, mashina, it vaqillashi}. A ∩ B = {soat, shamol}. n(A ∪ B) = 3 + 4 − 2 = 5. «Tuk-tuk» A da bor, B da yo‘q: u faqat yotganda eshitiladi!
Topshiriq: A = {1; 2; 3}, B = {2; 3; 4}. A ∩ B nechaga teng?
🔍 Iz: «Tuk-tuk» faqat yotganda eshitiladi, o‘tirganda yo‘q.
Seshanba: gigiyena
Seshanba kechqurun gigiyena qoidalarini bajardim. — salomatlikni saqlash qoidalari haqidagi fan; bu so‘z qadimgi yunon tilidan olingan va «salomatlik» degani. Ko‘zga ko‘rinmas lar kirda va iflos qo‘llarda ko‘payadi. Shuning uchun qo‘lni sovun bilan kamida 20 soniya yuvaman. bilan tishni kuniga ikki marta, 2 daqiqa tozalayman: 2 × 60 = 120 soniya. Shirinlikni kam yesam, tish kamroq chiriydi. Sochni haftada 1–2 marta yuvaman va shaxsiy taroq ishlataman. Keyin yotdim va yana eshitdim: tuk-tuk-tuk. Hammasi tozalik, lekin sir ochilmadi!
Topshiriq: Tishni kuniga necha marta, necha daqiqa tozalaymiz?
Chorshanba: yurak urishi
Chorshanba. Fanlar darsida qon aylanish tizimini o‘rgandik. Qon bo‘ylab oqadi, hujayralarga kislorod va oziq moddalarni olib boradi, chiqindilarni olib ketadi. Qizil hujayralar kislorod tashiydi, oq hujayralar mikroblardan himoya qiladi. — mushakdan iborat nasos: mushtimizdek katta, tinmay qonni haydaydi. — tananing kasallikka qarshi tura olishi. Nodira opa bilagimizni ushlab ko‘rishni aytdi: «Qon urishini sezyapsizmi?» Men 15 soniyada 20 ta urishni sanadim: 20 × 4 = 80 ta/daqiqa. Qiziq: bu sonni qayerdadir eshitgandekman!
Topshiriq: Qizil qon hujayralari nima tashiydi?
🔍 Iz: Pulsim 15 soniyada 20 ta, ya’ni daqiqasiga 80 ta.
My favorite thing is…
Chorshanba. Ingliz tili darsida ta’til haqidagi matnni o‘qidik. Avval sarlavha va savollarni o‘qiymiz, so‘ng matnni. Matndan aniq ma’lumotni topamiz: kim, qayerda, nima qiladi? Javobni to‘liq gap bilan yozamiz. «I like swimming.» «My favorite thing is building sandcastles.» Anvar: «I like going on trips.» Yozgi ta’til yaqinlashyapti, hamma uni orzu qilmoqda. Men daftarimga yozdim: «I like swimming and reading books.» Keyin kechasi yana «tuk-tuk» eshitaman, deb o‘yladim, lekin hozircha ta’til haqida orzu qilaman.
Topshiriq: Malikaning gapini tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
Payshanba: yurt bo‘ylab
Payshanba. O‘qish darsida II bo‘limni takrorladik: kitob aqlni charxlaydi. Kitobni qanday o‘qish, kitob kuchi, aql va boylik, kitob qadri haqida o‘qidik. Har mavzudan bitta aytib, o‘z rejamizni tuzdik. Keyin nima ekanini o‘rgandik: biror narsani sevib ta’riflash. Darslikda «Yurt madhi» she’ri bor; uni takrorlamayman. O‘zbekistonda 12 viloyat, Qoraqalpog‘iston va Toshkent shahri bor. Xaritada yuqori tomon — . Qoraqalpog‘iston shimoli-g‘arbda, Farg‘ona sharqda, Surxondaryo da.
Topshiriq: Xaritada yuqori tomon odatda qaysi yo‘nalish?
Gul naqshli kashta
Payshanba. Texnologiya darsida fetrga gul va barg si tikdik. Kashta — igna va rangli ip bilan matoga bezak solish. Buning uchun qalin ipi kerak. Mato ka tortiladi, shunda tekis turadi. Gul ini markazdan chiqadigan to‘g‘ri choklar bilan tikamiz: har bir chok bir gulbarg. Barg uchun yashil ipdan bir nechta yonma-yon qiya chok tikamiz. O‘zbek kashtachilari tikkan mashhur kashtalar suzani deyiladi. Igna chambarakka tegib bir maromda «taq-taq» qilardi: taqilladi! Men beixtiyor kechagi tunni esladim.
Topshiriq: Chambarak nima uchun kerak?
Juma: kashfiyotchi loyihasi
Juma. Ona tili darsida «» loyihasini yozdik. Kashfiyotchi — yangi narsa o‘ylab topgan yoki sirni ochgan inson. Yozishdan oldin reja tuzamiz: 1) kim haqida; 2) nima kashf etgan; 3) bu kashfiyot nimaga kerak. Reja bandlari matn qismlariga sarlavha bo‘ladi. Fe’llar ko‘p bo‘lsa, matn jonli chiqadi. Men yurak urishini eshitish uchun asbob — stetoskopni o‘ylab topgan haqida yozishga qaror qildim: u tinglaydi, eshitadi, shifokorga yordam beradi. Men ham bir qilib ko‘rmoqchiman: tungi sirni mulohaza bilan tekshiraman.
Topshiriq: Matn yozishdan oldin nima qilamiz?
Juma: rost yoki yolg‘on?
Juma kechqurun matematikada o‘rgangan larni tungi sirga qo‘lladim. Rost yoki yolg‘onligini aniq aytish mumkin bo‘lgan darak gap — mulohaza. «8 × 5 = 40» — , «9 + 6 = 14» — . So‘roq gaplar mulohaza emas. Men yozdim: 1) «Tuk-tuk o‘tirganda eshitiladi» — yolg‘on. 2) «Tuk-tuk yotganda eshitiladi» — rost. 3) «15 soniyada 20 ta tuk, ya’ni 20 × 4 = 80 ta/daqiqa» — rost! Hisoblaganimda tuklar soni pulsimga teng chiqdi. Aziz ham eshitadi: «Faqat biz ikkimiz, chunki yonboshlab yotamiz», — dedi.
Topshiriq: Qaysi mulohaza rost?
🔍 Iz: Tuk-tuk ham 15 soniyada 20 ta, ya’ni 80 ta/daqiqa — pulsim bilan bir xil; Aziz ham eshitadi.
Shanba: sir ochildi
Shanba kuni izlarni yozdim. Tuk-tuk faqat kechasi, uy jim bo‘lganda eshitiladi. Faqat yotganda eshitiladi, o‘tirganda yo‘q. Pulsim 15 soniyada 20 ta, ya’ni 80 ta/daqiqa, tuk-tuk ham xuddi shuncha. Aziz ham yonboshlab yotganda eshitadi. Xulosa: bu yuragimning urishi! Yotganda quloq yonidagi qon tomirlari yostiqqa bosiladi va qon urishi eshitiladi. Dadamga aytsam, u kulib: «Yurak — tinmay ishlaydigan nasos. Unga rahmat de!» Men qo‘limni ko‘ksimga qo‘yib: «Rahmat, yurak!» — dedim. Endi bu ovoz meni bezovta qilmaydi.
Topshiriq: Qaysi iz tovush yurak urishi ekanini ko‘rsatdi?
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 6 ta fanni birlashtirdi.
0 / 13 yulduz
Topilgan izlar
- Kechasi uy jim bo‘lganda yostiqda bir maromdagi «tuk-tuk-tuk» eshitiladi.
- «Tuk-tuk» faqat yotganda eshitiladi, o‘tirganda yo‘q.
- Pulsim 15 soniyada 20 ta, ya’ni daqiqasiga 80 ta.
- Tuk-tuk ham 15 soniyada 20 ta, ya’ni 80 ta/daqiqa — pulsim bilan bir xil; Aziz ham eshitadi.
Yulduzli savollar
A = {a; b; c}, B = {b; c; d}. n(A ∪ B) nechaga teng?
Yurak qanday a’zo?
O‘ylab ko‘r: nega o‘tirganimizda tuk-tuk eshitilmaydi?
Hikoyadagi darslar
- MatematikaTo‘plamlar kesishmasi
- MatematikaTo‘plamlar birlashmasi
- MatematikaMasalalar yechish
- MatematikaMulohazalar
- Ona tiliFe’l yasovchi qo‘shimchalar: -la, -illa
- Ona tiliIjodkorlik soati. Loyiha ishi: kashfiyotchi
- O‘qish savodxonligiBo‘lim yuzasidan takrorlash (II bo‘lim)
- O‘qish savodxonligiYurt madhi
- O‘qish savodxonligiYurtim bo‘ylab sayohat
- Ingliz tiliO‘qish: ta’tilda nima qilishni yoqtirasiz?
- Tabiiy fanlarQon aylanish tizimi
- Tabiiy fanlarGigiyena
- TexnologiyaBarg va gul naqshli kashta