131
Eyler-Venn diagrammasi
Darslik: 4-qism, 131-dars, 66–68-betlar
MaqsadEyler-Venn diagrammasi: to‘plamni oval ichida tasvirlash.
Yangi so‘zlar
diagramma · diagramoval · ovalichida · insidetashqarisida · outside
Tushuntirish
To‘plamni tasvirlash uchun yopiq chiziq – oval chizamiz. To‘plamning elementlarini oval ichiga, to‘plamga tegishli bo‘lmagan sonlarni oval tashqarisiga yozamiz. Bunday chizma Eyler-Venn diagrammasi deyiladi, u ikki olim – Leonard Eyler va Jon Venn nomi bilan atalgan. Diagrammaga qarab, element to‘plamga tegishli yoki tegishli emasligini darrov ko‘ramiz.
Namunalar
B = {10, 20, 30, 40}. Oval ichida 10, 20, 30, 40 yoziladi. 35 soni oval tashqarisida: 35 ∉ B, 30 ∈ B.
C – dam olish kunlari to‘plami. Oval ichida «shanba», «yakshanba», tashqarisida «juma», «dushanba» yozilgan bo‘lishi mumkin.
Sinfda faoliyat
«Odamlardan diagramma»: ip bilan halqa hosil qilinadi. Bolalar «ko‘k kiyim kiyganlar» to‘plamini hosil qilib, halqa ichiga turadi, qolganlar tashqarida qoladi. Keyin to‘plam nomi o‘zgartiriladi.
Mashq
1
A – 10 dan kichik juft natural sonlar to‘plami. Ovalning ichida 2, 4, 6, 8, tashqarisida 3, 7, 10 yozilgan. Oval ichida nechta element bor?
4
2
x + 30 = 75, y − 12 = 18, 5 × z = 100 tenglamalarini yeching. Ildizlardan M to‘plam tuzing (o‘sish tartibida).
{20, 30, 45}
3
B – 20 dan kichik, 4 ga karrali natural sonlar to‘plami. Oval ichiga qaysi sonlarni yozasiz?
{4, 8, 12, 16}
4
Oval – 2 ga bo‘linadigan sonlar. 14 va 15 sonlaridan qaysi biri oval tashqarisiga yoziladi?
15