★
Yakuniy dars
Darslik: 4-qism, 55–56-betlar
MaqsadFormulalar, harakat, qiymat, unumdorlik, to‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi va perimetri bo‘yicha takrorlash.
Yangi so‘zlar
formula · formulaharf belgisi · letter symbolyuz · areaperimetr · perimeter
Tushuntirish
Formula – kattaliklar orasidagi bog‘lanishning qisqa yozuvi. Harakat: s = v × t (yo‘l, tezlik, vaqt). Qiymat: C = p × n (qiymat, narx, miqdor). Ish: A = w × t (ish hajmi, unumdorlik, vaqt). Uchalasida ham «bir birlikdagi miqdor»ni «birliklar soni»ga ko‘paytiramiz. To‘g‘ri to‘rtburchak uchun: yuz S = a × b, perimetr P = (a + b) × 2.
Namunalar
Piyoda 4 km/soat tezlikda 3 soat yurdi: s = 4 × 3 = 12 km. Keyin velosipedda 12 km/soat tezlikda 2 soat yurdi: s = 12 × 2 = 24 km. Jami 12 + 24 = 36 km.
To‘g‘ri to‘rtburchakning bo‘yi 9 sm, eni 4 sm. Yuzi S = 9 × 4 = 36 sm², perimetri P = (9 + 4) × 2 = 26 sm.
Sinfda faoliyat
«Formula quruvchilari»: to‘rt guruh bittadan formulani (s = v × t, C = p × n, A = w × t, S = a × b) harf kartochkalaridan yig‘adi va unga o‘zi o‘ylab topgan bitta masalani aytadi.
Mashq
1
Piyoda 5 km/soat tezlikda 2 soat, keyin velosipedda 15 km/soat tezlikda 3 soat yurdi. Jami necha kilometr yurdi?
55
2
Kitob va 3 ta daftar uchun 30 000 so‘m to‘landi. Kitob 18 000 so‘m. Bitta daftar necha so‘m turadi?
4000
3
Stanok soatiga 24 ta detal yasaydi. 7 soatda nechta detal yasaydi?
168
4
To‘g‘ri to‘rtburchakning bo‘yi 12 sm, eni 5 sm. Uning yuzi necha sm²?
60
5
Shu to‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri necha sm?
34