Darslar 134–138 · 5 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
128
To‘plamlar
Darslik: 4-qism, 128-dars, 57–59-betlar
MaqsadTo‘plam va element tushunchasi; to‘plamni elementlarini sanab yoki umumiy xossasini aytib yozish.
Yangi so‘zlar
to‘plam · setelement · elementfigurali qavs · curly bracketsumumiy nom · common name
Tushuntirish
Biror umumiy xususiyatga ega obyektlar guruhi to‘plam deyiladi: qushlar to‘plami, sonlar to‘plami, shakllar to‘plami. To‘plamdagi har bir obyekt uning elementi deyiladi. To‘plam lotin alifbosining bosh harfi bilan belgilanadi: A, B, C. To‘plamni ikki usulda yozish mumkin: elementlarini figurali qavsda sanab, masalan A = {1, 2, 3}, yoki umumiy xususiyatini aytib: A – 4 dan kichik natural sonlar to‘plami.
≡Ta’rif
To‘plam – umumiy xususiyatli obyektlar guruhi. Har bir obyekt – uning elementi.
A = {1, 2, 3, 4, 5}, B = {4, 5, 6, 7}
n(A ∪ B) = 5 + 4 − 2 = 7
🖊️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Penalingizda ruchkalar, qalamlar va chizg‘ich bor. Shunday narsalar guruhi to‘plam, undagi har bir narsa esa element deyiladi.
Kim ishlatadi
Kutubxonachilar, olimlar
Bugun sinab ko‘ring
Stolingizdagi narsalarni turi bo‘yicha guruhlab, bitta to‘plamni ayting.
Namunalar
H – hafta kunlari to‘plami: 7 ta element
dushanba
seshanba
chorshanba
payshanba
juma
shanba
yakshanba
H – hafta kunlari to‘plami: H = {dushanba, seshanba, chorshanba, payshanba, juma, shanba, yakshanba}. Unda 7 ta element bor.
B – 5 dan kichik natural sonlar to‘plami. Elementlarini sanab yozamiz: B = {1, 2, 3, 4}.
Sinfda faoliyat
«To‘plam yig‘amiz»: har bir bola rasmli kartochka oladi (hayvon, meva, shakl, son). Bolalar umumiy xususiyat bo‘yicha guruhlarga birlashadi va o‘z to‘plamiga nom beradi.
Mashq
1
Bir xonali toq sonlar to‘plamini elementlarini sanab yozing.
{1, 3, 5, 7, 9}
2
Svetofor ranglari to‘plamini elementlarini sanab yozing.
{qizil, sariq, yashil}
3
Olma, nok, behi, uzum elementlaridan iborat to‘plamga umumiy nom bering.
Mevalar to‘plami
4
20 dan kichik, 5 ga karrali natural sonlar to‘plamini yozing.
{5, 10, 15}
5
Haftaning ish kunlari (dushanba–juma) to‘plamida nechta element bor?